जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

दशमैकादशद्वादशभावफलाध्यायः ॥१५॥ ४५५ दशमभावेशे बुधे, व्यये = द्वादशे वा स्वोच्चान्विते = स्वकीयोच्चराशि गते सति जातः तादृश- पुण्यभाक् = कथितपुण्ययुक्तः ( जातः स मुक्तो भवेदिति ) स्यादिति ॥ ३ ॥ दशमेश शुक्रसे युक्त केन्द्रमें बैठा हो । द्वादशमें बुध हो, वा द्वादशका स्वामी वहां हो, उच्चराशिका हो तो उसीके सदृश पुण्यका भागी हो ॥ ३ ॥ चन्द्रे कर्मणि जाह्नवीसलिलतः पूतो हि पूतद्युतौ पापो यच्छति कर्मगो विबलवान् द्यूतक्रियासाहसम् । सौम्या दुर्बलशालिनो दशमगाः सत्कर्मविध्वंसकाः कर्मेशाज्ञसुरार्चितैः क्रतुफलं सञ्चिन्त्य सम्यग्वदेत् ॥ ४ ॥ चन्द्र इति । पूतद्युतौ = विमलकिरणौ = परिपूर्णबिम्बे चन्द्रे कर्मणि = दशमभावे विल- सति सति जातो नरो हि = निश्चयेन जाह्नवीसलिलतः = गङ्गाजलतः, पूतः = विधूतपापः भवेत् । पाप इति । कर्मगः = दशमभावगतः विबलवान् = दुर्बलः पापः द्यूतक्रियासाहसम् = अक्ष-( जूआ ) क्रीडोत्कर्षं यच्छति = करोतीति । सौम्या इति । दुर्बलशालिनः = निर्बलाः, सौम्याः = शुभग्रहाः, दशमगाश्चेद्भवेयुस्तदा सत्कर्मविध्वंसकाः = तीर्थस्नानदेवयज्ञव्रतादीनां विनाशकाः भवेयुः । कर्मेशाज्ञसुरार्चितैः = कर्म-( दशम ) ईश-बुध-गुरुभिः, कर्मगैः ( दशमगैः ) ऋतुफलं = यज्ञफलं लभेत् । इति सम्यक् सञ्चिन्त्य = विविच्य, ग्रहसंस्थिति- वशात् सर्वं वदेत् ॥ ४ ॥ पूर्ण चन्द्रमा दशवें भावमें हो तो जातक गङ्गाजलसे पवित्र हो । बलरहित पापग्रह दशवें में हो तो जुवा काममें साहसी हो । निर्बल शुभग्रह दशवें स्थानमें हो तो सत्कर्म का संहार कारक हो । दशमेश, बुध तथा बृहस्पति दशवेंमें हों तो जातक यज्ञकर्त्ता होवे । ये सब फल अच्छे प्रकारसे विचारकर कहे ॥ ४ ॥ एकस्थौ तनुकर्मपौ यदि तयोरेकाधिपत्यं तु वा जातः स्वार्जितसद्धनेन कुरुते यज्ञादिकर्मोत्सवम् । सार्कौ शूद्रधनेन साहिशिखिनि क्षुद्रैः सजीवे नृप- स्तत्तत्कारकवित्ततो यदि युते रव्यादिभिः कर्मपे ॥ ५ ॥ एकस्थाविति । तनुकर्मपौ = लग्नेश-दशमेशौ यदि, एकस्थौ = यत्र तत्रैकत्र सङ्गतौ भवेताम्, वा तयोः = लग्नकर्मभावयोः, एकाधिपत्यम् = एकस्वामित्वं भवेत्, तदा जातः, स्वार्जितसद्धनेन = निजबाहुबलादुपार्जितेन सद्द्रव्येण यज्ञादिकर्मोत्सवं कुरुते । न खलु तस्यासन्मार्गे द्रव्यापायो भवतीति । सार्काविति । कर्मपे = दशमेशे, सार्कौ = आर्किणा ( शनिना ) सहिते सति शूद्रधनेन यज्ञादिकर्मोत्सवं कुरुते । तस्मिन्कर्मपे, साहिशिखिनि = अहिना ( राहुणा ) शिखिना ( केतुना ) वा सहिते सति, क्षुद्रैः = क्षुद्रजातिधनैः, सजीवे = जीवेन ( गुरुणा ) सहिते कर्मपे सति नृपैः = राजन्यद्रव्यैः यज्ञादि कुरुते । तत्तदिति । कर्मपे रव्यादिभिः = सूर्यप्रमुखैः ग्रहैः युते सति तत्तत्कारकवित्ततः = दशमेशसंयुक्तो रव्याद्यन्यतमो ग्रहो यस्य भावस्य जातीयस्य वा कारको भवति तदुपार्जि- तद्रव्यतो यज्ञादिकर्मोत्सवं कुरुते जातक इति । Notes-तयोरेकाधिपत्यमित्यत्र लग्नदशमभावयोरेक एवाधिपतिस्तदैव भवेत् यदि कन्या मीनो वा राशिलंग्नं स्यात् । कन्यालग्ने सति तस्माद्दशमो मिथुनराशिस्तेन लग्नदशमयोरेक एव बुधोऽधिपतिः । मीनलग्रे तस्माद्दशमो धनुराशिरतो लग्नदशमयोरेक एवाधिपो गुरुरिति ॥ ५ ॥