जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

४८० सटीकजातकपारिजाते- नरपतन शिथिल हो । यदि वहां पापग्रहसे युक्त शुक्र हो तो निद्रा स्त्री, गिरगिट तथा गौलि (विखखपरा) का पतन हो। मंगल हो तो स्वप्नमें कछुआ देख परे। बुधसे युक्त हो तो कुत्तेसे काटना कहे ॥ ८१ ॥ अथ गतिविचारः । मन्दाहिध्वजसंयुते तु निधनस्थानाधिपेनान्विते रिष्फे दुर्गतिमेति षष्ठपतिना दृष्टेऽथवा मानवः ॥ जातो याति परं पदं सुरगुरौ लग्ने भृगौ कामगे कन्यास्थे रजनीकरे यदि धनुर्लग्ने च मेषांशके ॥ ८२ ॥ इदानीं जातस्यावसाने गतिविचारमाह-मन्दाहीति । निधनस्थानाधिपेन = अष्टमभा- वेशेन, अन्विते = सहिते, रिष्फे = द्वादशे भावे, मन्दाहिध्वजसंयुते = शनिराहुकेत्वन्यतमेन च सहिते अथवा तस्मिन् षष्ठेशेन दृष्टे जातो मानवोऽवसानकाले दुर्गतिं = यातनां (नरकम्) एति = प्राप्नोति । अथ परं पदमाह-जात इति । सुरगुरौ = बृहस्पतौ लग्ने जन्मकालीनलग्ने, भृगौ = शुक्रे, कामगे = सप्तमगते, रजनीकरे = चन्द्रे, कन्यास्थे = कन्याराशिसुपगते सति जातो नरः परं पदं = निर्वाणपदं ( मोक्षस्थानम् ) यद् गत्वा पुनर्न निवर्त्तते तत्— 'यद् गत्वा न निवर्त्तन्ते तद्धाम परमं ममे'ति श्रीभगवद्वचनात् । याति गच्छति । अस्मिन्योगे लग्नं निर्दिशति-'यदि धनुर्लग्ने च मेषांशके' अर्थात्धनुराशौ मेषनवांशे च ( ८।३°।२०' । ०" ) लग्नं स्यादिति । अस्यामवस्थायां गुरुः स्वराशौ लग्नगतः, शुक्रः स्वराशौ सप्तमशः, चन्द्रः षष्ठे कन्यागतएव भवेदिति स्पष्टमेव ॥ ८२ ॥

	१ ल. <br> दुर्गंतियोगः	मं. रा. श.
६ बु.		८

(चक्र २)

	९ बृ. <br> ल ३° १२०' <br> परं पदयोगः
६ चं.	७ शु.

द्वादश भाव शनि, राहु या केतुसे युक्त हो फिर अष्टमेशसे युक्त हो, अथवा षष्ठेशसे दृष्ट हो तो मरनेके बाद दुर्गति हो । वा वृहस्पति लग्नमें हो, शुक्र सप्तममें हो, कन्यापर चन्द्रमा हो यदि धनु लग्नमें मेषका नवांश हो तो जातक परम पद ( मोक्ष ) प्राप्त करे ॥ ८२ ॥ दुःस्थे दुष्टगृहाधिपे बलयुते तद्भावपुष्टिं वदे- द्यायुःस्थानपतौ तु यत्र विबले तद्भावनाशं तथा । लग्नेशः शुभखेटवीक्षितयुतो यद्भावयातो बली तद्भावस्य शुभं करोति विपुलं नीचारिगस्त्वन्यथा ॥ ८३ ॥ इति श्रीनवग्रहकृपया वैद्यनाथविरचिते जातकपारिजाते पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५ ॥ इदानीं ग्रहस्थितिवशाद्भावानां शुभाशुभत्वमाह-दुःस्थ इति । बलयुते = पूर्णबले दुष्टगृहाधिपे = षष्ठाष्टमद्वादशभावाधीशे, दुःस्थे = षष्ठाष्टमद्वादशान्यतमभावगते इति तद्भा- वपुष्टिं वदेत् । विबले = निर्बले, आयुःस्थानपतौ = अष्टमेशग्रहे तु यत्र भावे सति तद्भावस्य नाशं ब्रूयात् । निर्बलोऽष्टमेशो यद्भावगतः स्यात्, तद्भावनाश इति भावः । बली लग्नेशः शुभखेटेन वीक्षितो वा युतो यस्मिन् भावे गतः स्यात् तद्भावस्य विपुलम्=अतीव, शुभं =