भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 94, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 94

६८ सटीकजातकपारिजाते- एवं निषेके प्रशस्तमुहूर्त्तः— "गर्भाधानं श्रुत्तरेन्द्रर्क्षमित्रब्राह्मस्वातीविष्णुवस्वम्बुपे सत् ॥ केन्द्रत्रिकोणेषु शुभैश्च पापैस्त्र्यायारिगैः पुङ्ग्रहदृष्टलग्ने । ओजांशगेऽब्जेऽपि च युग्मरात्रौ, चित्रादितीज्याश्विषु मध्यमं स्यात्" ॥ इति ॥ १६ ॥ स्त्रीके जन्मराशिसे अनुपचय ( १,२,४,५,७,८,९,१२) राशिमें चन्द्रमा यदि मङ्गल से देखा जाता हो, ऐसे समयमें उत्पन्न रज गर्भप्रद होता है। इससे अन्यथा रज निष्फल होता है। इस गर्भयोग्य रजके समय चन्द्रमा पुरुषके उपचय ( ३।६।१०।११ ) राशिमें हो, उसे वृहस्पति देखता हो तो पुरुषको निषेक ( स्त्रीसंगम ) करना चाहिये । मूल सहित विहित नक्षत्रादिमें पर्वादिकालसे रहित शुभगुणयुक्त मुहूर्त्तमें गर्भाधान करना चाहिये । बृ० शा० कार ॥ १६ ॥ अथ स्त्रीणामृतुकालपरिमाणम् । विभावरीषोडश भामिनीनामृतूद्भवाच्चा ऋतुकालमाहुः ॥ नाद्याश्चतस्रोऽत्र निषेकयोग्याः पराश्च युग्माः सुतदाः प्रशस्ताः ॥ १७ ॥ रजः प्रादुर्भावात्षोडशरात्रिपर्यन्तमृतुकालो भवति योषिताम् । तत्र प्रथमश्चतस्त्रः रात्रयो निषेके गर्हिता भवन्ति । परा या द्वादश रात्रयः पश्चाद्यास्तासु युग्माः = समाः = षष्ठाद्याः ( ६।८।१०।१२।१४।१६ ) सुतदाः = पुत्रजन्मकारिण्यो भवन्ति । यतस्ताः प्रशस्ता इति । 'नाद्यरात्रीश्चतस्रः' तथा 'युग्मरात्रौ' इति प्रमाणात् ॥ १७ ॥ स्त्रियोंके ऋतु प्रारम्भ-कालसे १६ रात ऋतुकाल कहा गया है। उनमें पहले की ४ रात निषेक योग्य नहीं हैं। शेष १२ रातमें युग्म ( ६।८।१०।१२।१४ और १६ वीं ) रात निषेकमें प्रशस्त और पुत्र देनेवाली हैं। बृ० शा० कार ॥ १७ ॥ अथ तुर्यादिरात्रिषु निषेके सन्ताने विशेषः । पुत्रोऽल्पायुर्दारिका वंशकर्त्ता बन्ध्या पुत्रः सुन्दरीशो विरूपा ॥ श्रीमान् पापा धर्मशीलस्तथा श्रीः सर्वज्ञः स्यात्तूर्यरात्रात् क्रमेण ॥ १८ ॥ स्त्रीणामृतुकाले तुर्यरात्रात ( चतुर्थरात्रादित्यतस्तिस्रः रात्रयः प्रथमा निषिद्धाश्चतुर्थी शुद्धा "भर्त्तुः स्पृश्या चतुर्थेऽह्नि स्नानेन स्त्री रजस्वले"ति वचनात् ) क्रमेण 'पुत्रोऽल्पायुरि- त्यादयः । चतुर्थरात्रे निषेकेऽल्पायुः पुत्रो जायते । पञ्चम्यां दारिका = कन्या । षष्ठ्यां वंश- कर्त्ता पुत्रः । सप्तम्यां बन्ध्या = अपुत्रा स्त्री । अष्टम्यां पुत्रः । नवम्यां सुन्दरी कन्या । दश- म्यामीशः = समर्थः पुत्रः । एकादश्यां विरूपा कन्या । द्वादश्यां श्रीमान् पुत्रः । त्रयोदश्यां पापा कन्या । चतुर्दश्यां धर्मशीलः पुत्रः । पञ्चदश्यां श्रीमती कन्या । षोडश्यामन्तिमायां सर्वज्ञः पुत्रो जायते । इत्थं निषेकव्यवस्थांमवगम्य कामुकः कामिनीमुपेयादिति ॥ १८ ॥ चौथी रातके निषेकमें अल्पायु पुत्र, पांचवीं रातमें कन्या, छठीं रातमें वंशकर्त्ता पुत्र, ७ वीं रातमें बन्ध्या ( बांझ ) स्त्री, ८ वीं रातमें पुत्र, ९ वीं रातमें सुन्दरी कन्या, १० वीं रातमें प्रभावशाली पुत्र, ११ वीं रातमें कुरुपा कन्या, १२ वीं रातमें श्रीमान् ( भाग्यशाली ) पुत्र, १३ वीं में पापिणी कन्या, १४ वीं में धर्मात्मा पुत्र, १५ वीं में लक्ष्मीवती कन्या और १६ वीं रातमें सर्वज्ञ पुत्र उत्पन्न होता है । बृ० शा० कार ॥ १८ ॥ अथ सुतादियोगकरी ग्रहस्थितिः । अष्टमाष्टमगे सूर्ये निषेककर्त्तुःसुतोद्भवः । अथवाऽऽधानलग्नात्तु त्रिकोणस्थे दिनेश्वरे ॥ १९ ॥ अस्मिन्नाधानलग्ने तु शुभदृष्टियुतेऽथवा ॥ दीर्घायुर्भाग्यवान् जातः सर्वविद्यान्तमेष्यति ॥ २० ॥

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक) · पृष्ठ 94, कुल 588 में से · BharatKosha