भारतकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 96, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 96

७० सटीकजातकपारिजाते- यमलजन्म (३) अत्रोदाहरणम्-(१) चक्रे- र = ४।३। शु = ८।३। चं=१०।३। लग्नं = २।३। श = ६।३। पुंजन्मदाः । (२) चक्रे-ल = १।१६। र = १०।६। गु = ३।५। चं = १।२। मं = ७।३। शु= ११।१०। श = ९।६। स्त्री जन्मकराः । (३) चक्रे-र= २।२७। गु= ११। १६। पुरुषयुगलम् । चं= १।२८। शु = ४।२९। मं = ७।६। कन्यायुगलम् । अस्मिन् चक्रे (३) स्थापिताखिलग्रहात् मिथुनजन्मापि स्यात् । एतत् कल्पनामात्रमेवेति । अथोक्तयोगानामभावे शनिवशात्पुंस्त्रीज्ञानमाह । सौरोऽपि शनैश्चरोऽपि = लग्नं तात्कालिकं विहाय = त्यक्त्वा विलग्नाद्विषमर्कशंस्थस्तृतीयप्रभृतिविषमभावानामन्यतमस्थः पुञ्जन्मकरो भवति । ३, ५, ७, ९, ११, भावानामन्यतमवर्तिनि शनिग्रहे पुरुषजन्म वाच्य- मित्यर्थः । अत्र योजग्रहाणामुक्तपुंस्त्रीजन्मयोगकर्तॄणां ग्रहाणां वीर्यं = बलमवलोक्य यदि पुरुषजन्मकारको बली तदा पुरुषः, स्त्रीकारको बली तदा अङ्गना वा प्रसूतो वाच्या । तयोक्तं सारावल्याम्- "लग्नं त्यक्त्वा विषमे शनैश्चरः पुत्रजन्मदो भवति । योगे विहगस्य बलं समीक्ष्य वदेन्नरं स्त्रियं वाऽपि" ॥ इति ॥ १९-२२ ॥ गर्भाधानके लग्नसे जो अष्टम स्थान उससे जो अष्टम स्थान याने लग्नसे ३ रे भावमें सूर्यके रहने पर पुत्र उत्पन्न होता है । वा आधान लग्नसे त्रिकोण ( ९।५) में सूर्यके प्राप्त होने पर पुत्र होता है ॥ १९ ॥ इस आधान लग्नमें शुभग्रहकी दृष्टि हो तो जातक दीर्घायु और भाग्यवान् हो, तथा सभी विद्याका ज्ञाता हो ॥ २० ॥ आधान, जन्म अथवा प्रश्न कालमें बलवान् लग्न, सूर्य, गुरु, और चन्द्रमा विषमराशि और विषम-नवांशमें हों तो पुत्रका जन्म कहे और वे ग्रह समराशि तथा सम-नवांशमें हों तो कन्याका जन्म जाने । बलवान् बृहस्पति और सूर्य विषम राशिमें हों तो पुत्रका जन्म, एवं बलवान् चन्द्रमा, शुक्र और मङ्गल समराशिमें हों तो कन्याका जन्म जाने । बृहस्पति, सूर्य, चन्द्रमा, शुक्र और मङ्गल ये द्विस्वभाव ( ३-६-९-१२ ) राशिके नवांशमें हों और उन्हें बुध देखता हो तो यमल (दोधचे) का जन्म जाने । यहां द्विस्वभावके पुरुषांश ( ३।९ ) में गुरु और सूर्य हों तो दो पुत्र, एवं चन्द्र, शुक्र और मङ्गल द्विस्वभावके स्त्रीनवांश ( ६।१२ ) में हों तो दो कन्यायें, यदि दोनों योग हों तो एक पुत्र और एक कन्या कहे ॥ २१ ॥ उक्त योगोंके अभावमें लग्नको छोड़कर विषम भाव ( ३-५-७-९-११ ) में शनि स्थित होतो पुरुषका जन्म कहे, अन्यथा कन्याका जन्म जाने । यहां कहे हुये कन्या तथा पुत्र कारक ग्रहोंका बल विचार कर अधिक पक्षमें पुरुष वा कन्याका जन्म कहना चाहिये ॥२२॥ अथ क्लीबत्वकरा योगाः । अन्योन्यं यदि पश्यतः शशिरवी यद्यर्किसौम्यावपि वक्रो वा समगं दिनेशमसमे चन्द्रोद्यौ चेत्स्थितौ ॥ युग्मौजर्क्षगतावपीन्दुशशिजौ भूम्यात्मजेनेक्षितौ पुंभागे सितलग्नशीतकिरणाः षट् क्लीवयोगाःस्थिमे ॥ २३ ॥ इदानीं नपुंसकजन्मयोगा उच्यन्ते । यदि शशिरवी = चन्द्रसूर्यौ (विषमर्क्षगौ ) अन्योन्यं = चन्द्रः सूर्यं, सूर्यश्चन्द्रं च पश्यतस्तदैतः क्लीबयोगः ।