कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

२०६ सटीके कामसूत्रे [ ४ अधिकरणे,

स्थापनमिति। प्रच्छन्नं, तदुपयोग इति। कार्यवशात्सुराऽऽदीनामुपयोगनं, क्रयविक्रयौ समर्धमहार्घतया, आयव्ययावल्पमहत्तयाऽवेक्षेत ॥ ३५ ॥

नायकमित्राणां च स्रगनुलेपनताम्बूलदानैः पूजनं न्यायतः ॥३६॥

न्यायत इति। गुणजातिवयोऽपेक्षया, पूजनं स्वीकरणार्थं परिचयधर्मार्थं भक्तिख्यापनार्थं च ॥ ३६ ॥

श्वश्रूश्वशुरपरिचर्या तत्पारतन्त्र्यमनुत्तरवादिता परिमिताप्रचण्डालापकरणमनुच्चैर्हासः ॥ ३७ ॥

तत्पारतन्त्र्यं तद्वचनानुष्ठानाद्, अनुत्तरवादिता तयोः प्रत्युत्तरं न देयम्, परिमिताप्रचण्डालापकरणमिति। तयोरग्रतः स्वल्पं च मृदु च ब्रूयाद्, अनुच्चैर्हासस्तत्समीपे ॥ ३७ ॥

तत्प्रियाप्रियेषु स्वप्रियाप्रियेष्विव वृत्तिः ॥ ३८ ॥

तत्प्रियाप्रियेष्विति। तयोरिष्टानिष्टेषु, स्वप्रियाप्रियेष्विव वृत्तिर्यथाऽऽत्मनः प्रियाप्रियौ भवतः ॥ ३८ ॥

भोगेष्वनुत्सेकः ॥ ३९ ॥

भोगेषु महत्स्वपि सत्स्वनुत्सेको लाघवपरिहारार्थं चित्तविकारो न कर्तव्यः ॥ ३९ ॥

परिजने दाक्षिण्यम् ॥ ४० ॥

परिजने नायकस्य सर्वदा दाक्षिण्यमुपसंग्रहार्थम् ॥ ४० ॥

नायकस्यानिवेद्य न कस्मै चिद्दानम् ॥ ४१ ॥

अनिवेद्य न कस्मैचिद्दानं, सपुत्राया अपि स्वातन्त्र्यपरिहारार्थम् ॥४१॥

स्वकर्मसु भृत्यजननियमनमुत्सवेषु चास्य पूजनमित्येकचारिणीवृत्तम् ॥ ४२ ॥

स्वकर्मस्विति। यो यत्र नियुक्तस्तत्र तस्य नियमनं कर्मानतिपातनाथम्, अस्येति। भृत्यजनस्य, पूजनं पानभोजनादिना ॥ ४२ ॥

एकचारिणीवृत्तं द्वात्रिंशं प्रकरणम् ॥

एकचारिण्याः संनिहिते नायके वृत्तमुक्तम्, प्रोषिते तु तद्वृत्तशेषभूता प्रवासचर्याऽऽरभ्यते—

प्रवासे च मङ्गलमात्राभरणा देवतोपवासपरा वार्तायां स्थिता गृहानवेक्षेत ॥ ४३ ॥