कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

३४०	सटीके कामसूत्रे	[ ७ अधिकरणे,

एकामेव लतिकामिति। लताऽऽकारा सीसकादिमयी, प्रमाणवशे- नेति। लिङ्गस्यायामपरिणाहवशेन वेष्टयेदेकचूडकः ॥ ११ ॥

उभयतो मुखच्छिद्रः स्थूलकर्कशव्रणगुटिकायुक्तः प्रमाणवश- योगी कट्यां बद्धः कञ्चुको जालकं वा ॥ १२ ॥

उभयत इति। द्वयोः पार्श्वयोः, मुखच्छिद्र इति। येन भागेन लिङ्गं प्रवे- श्यते तन्मुखन्तद्वद्वयोः पार्श्वयोश्छिद्रं कटिबन्धनसूत्रप्रक्षेपणार्यं यस्य, क- र्कशव्रणगुटिकायुक्त इति। उत्कीर्णैः कर्कशविन्दुभिर्युक्तः कञ्चुकः सर्व- लिङ्गमवच्छाद्यावस्थितत्वाद्, यस्य जालकमिति, प्रतीतिः स द्विधा-खर- कञ्चुको यो मसृणपृष्ठः, तदुभयमपि समन्तात् कञ्चुकः, यस्तु मणिभा- गमाच्छाद्य तिष्ठति सोऽर्धकञ्चुको यस्य मणिरक्ष इति प्रतीतिः, गुलि- कामन्तरान्तरा मुक्तसन्धियतयोत्कर्णाभिर्युक्तो जालकं तद् द्विविधम्, उत्कीर्णजालकं यदिदमुक्तं, वलयं बहुच्छिद्रं कृत्वा दृढसूत्राण्यवबध्य छिद्रस्फोटितगुलिकादिभिर्विद्धगुलिकां दत्वा विरच्यते, तन्मणिजालकं- तस्याग्रे विधानिकायोजनं कार्यं, प्रमाणवशयोगीति। उभयोरपि घटित- लिङ्गस्यायामपरिणाहावपेक्ष्य समन्तात्कञ्चुकस्य जालकस्य च योग- इत्यर्थः ॥ १२ ॥

तदभावेऽलाबुनालकं वेणुश्च तैलकषायैः सुभावितः सूत्रेण कट्यां बद्धः श्लक्ष्णा काष्ठमाला वा ग्रथिता बहुभिरामलकास्थिभि- र्संयुक्तेत्यपविद्धयोगाः ॥ १३ ॥

तदभाव इति। यथोक्तसंस्थानघटनाभावे वेण्वादीनां योजनं तेषां- लिङ्गसंस्थानत्वाद्, अत्र वेण्वलाबुनालयोरग्रं तु प्रमृष्टं कार्यं सूत्रेण क- ट्यां बद्ध इति। प्रमाणवशेन निर्मोकवदाकृष्य चर्म, सुभावित इति। तैलकषायैः कषायितैस्तैलैः स्नेहितः कर्मण्यो भवति, श्लक्ष्णा काष्ठमाला वेति। मसृणाभिः काष्ठगुलिकाभिरन्तरान्तराऽऽमलकास्थीनि दत्वा ग्रथिता माला, तया तथा लिङ्गस्य वेष्टनं यथा सुश्लिष्टं भवति ॥ १३ ॥

विद्धमधिकृत्याह —

न त्वविद्धस्य कस्य चिद् व्यवहृतिरस्तीति ॥ १४ ॥

न त्विति। अविद्धस्य लिङ्गस्येति सम्बन्धः, व्यवहृतिः = संप्रयोगः ॥१४॥

दाक्षिणात्यानां लिङ्गस्य कर्णयोरिव व्यधनं बालस्य ॥ १५ ॥

बालस्येति। कर्णयोर्बालावस्थायामेव व्यधनं तथा लिङ्गस्य यूनां- च तन्नान्त्यस्य वा लिङ्गस्य ॥ १५ ॥