काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

॥ काशिका ॥ १ ॥ १ ॥ मणीवोष्ट्रस्य लम्बेते प्रियो वत्सतरौ मम । दम्पतीव जम्पतीव रोदसीव ॥ अदसो मात् ॥ १२ ॥ अदसः संबन्धी यो मकारस्तस्मात्परौदूदेतः प्रगृह्यसंज्ञा भवन्ति । अमी अत्र । अमी आसते । अमू अत्र । अमू आसते । एकारस्य नास्त्युदाहरणम् । अदस इति किम् । शम्यत्र । दाडिम्यत्र । मादिति किम् । अमुके ऽत्र ॥ शे ॥ १३ ॥ शे इत्येतत्प्रगृह्यसंज्ञं भवति । किमिदं शे इति । सुपामादेशश्छन्दसि । न युष्मे वाजबन्धवः । अस्मे इन्द्राबृहस्पती । युष्मे इति । अस्मे इति । त्वे रायः । मे रायः । त्वे इति । मे इति । छान्दसमेतदेवैकमुदाहरणम् अस्मे इन्द्राबृहस्पती इति । तत्र तथा पाठात् । इतरत्तु लौकिकमनुकरणम् । युष्मे इति । अस्मे इति त्वे इति । मे इति ॥ निपात एकाजनाङ् ॥ १४ ॥ एकश्चासावच्च एकाच् निपातो य एकाच् चाङ्‌वर्जितः स प्रगृह्यसंज्ञो भवति । आ अपेहि । इ इन्द्रं पश्य । उ उत्तिष्ठ । आ एवं नु मन्यसे । आ एवं किल तत् । निपात इति किम् । चक्रात्र । एकाजिति किम् । प्राग्नये वाच- मीरय । अनाङिति किम् । आ उदकान्तात् श्रोदकान्तात् । ईषदर्थे क्रियायोगे मर्यादाभिविधौ च यः । एतमातं ङितं विद्याद्वाक्यस्मरणयोरङित् ॥ ओत् ॥ १५ ॥ निपात इति वर्तते । तस्यौकारेण तदन्तविधिः । ओदन्तो यो निपातः स प्रगृह्यसंज्ञो भवति । आहो इति । उताहो इति ॥ संबुद्धौ शाकल्यस्येतावनार्षे ॥ १६ ॥ ओदिति वर्तते । संबुद्धिनिमित्तो य ओकारः स शाकल्यस्याचार्यस्य मतेन प्रगृह्यसंज्ञो भवति । इतिशब्दे ऽनार्षे अवैदिके परतः । वायो इति । वायवि- ति । भानो इति । भानविति । संबुद्धाविति किम् । गवित्ययमाह । अत्राऽनु- कार्यानुकरणयोर्भेदस्याविवक्षितत्वात् । असत्यर्थवत्त्वे विभक्तिर्न भवति । शाक- ल्यग्रहणं विभाषार्थम् । इताविति किम् । वायोत्र । अनार्षेदिति किम् । एताँ मा ब्रह्मबन्धवित्यब्रवीत् ॥ उञः ॥ १७ ॥