काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

२८८ ॥ काशिका ॥ ४ । १ ॥ न्दायनीयः । यामुन्दायिनकः । कुत्सनइत्येव । यामुन्दायनिः । फिञन्तादौत्स- र्गिकस्याञ आगतस्य व्यत्तञ्णिष्वार्षजित इति लुक् । सौवीरेष्वित्येव । तैकायनिः । यमुन्दश्च सुयामा च वार्ष्यायणिः फिषः स्मृताः । सौवीरेषु च कुत्सायां द्वौ योगौ शब्दवित् स्मरेत् ॥ फाण्टाहृतिमितमताभ्यां णफिञौ ॥ १५० ॥ सौवीरेष्वित्येव । कुत्सनइति निवृत्तम् । फाण्टाहृतिमितमतशब्दाभ्यां सौवीरविषयाभ्यामपत्ये णफिञौ प्रत्ययौ भवतः । फकोऽपवादः । अल्पाच्तरस्या- पूर्वनिपातो लक्षणव्यभिचारचिह्नं, तेन यथासंख्यमिह न भवतीति । फाण्टाहृतः । फाण्टाहृतायनिः । मैमतः । मैमतायनिः । सौवीरेष्वित्येव । फाण्टाहृतायनः । मैमतायनः । फाण्टाहृतेर्यञिञोश्चेति फक् । मिमतशब्दोऽपि नडादिषु पठ्यते ॥ कुर्वादिभ्यो ण्यः ॥ १५१ ॥ सौवीरेषु बहुलमिति च निवृत्तम् । कुरु इत्येवमादिभ्यः शब्देभ्यो ऽपत्ये ण्यः प्रत्ययो भवति । कौरव्यः । गार्ग्यः । कुरुनादिभ्यो ण्य इति कुरुशब्दात् परो ण्यप्रत्ययो भविष्यति । स तु क्षत्रियसङ्गराजसंज्ञकस्तस्य बहुषु लुका भवि- तव्यमयं तु ण्यतएव । कौरव्याः । कौरव्यशब्दस्य क्षत्रियवचनस्य तिकादिषु पाठात्फिञपि भवति । कौरव्यायणिः । रथकारशब्दोऽत्र पठ्यते, स जातिव- चनः । त्रैवर्णिकेभ्यः किं विद्मना रथकारजातिः । कारिखस्तु रथकारशब्दादु- त्तरसूत्रेणैव ण्यः सिद्धः । केशिनीशब्दः पठ्यते, तस्य कैशिन्यः । पुंवद्भावो न भवति, स्त्रीप्रत्ययनिर्देशसामर्थ्यात् । वेनाच्छन्दसीति पठ्यते, कथं भाषायां वैन्यो राजेति । छान्दस एवायं प्रमादात्कविभिः प्रयुक्तः । वामरथशब्दः पठ्यते, तस्य कण्वादिवत्कार्यमिष्यते स्वरं वर्जयित्वा लुगादिकमतिदिश्यते । बहुषु वामरथाः । स्त्री वामरथी । वामरथ्यायनी । युवा वामरथ्यायनः । वामरथ्यस्य छात्रा वामरथाः । वामरथानि संघाङ्कलक्षणानि । स्वरस्तु ण्यप्रत्ययस्यैव भवति, नातिदेशिकमाद्युदात्तत्वम् । कुरु । गर्ग । मङ्गुष । अजमारक । रथकार । वाक- टूक ॥ सङ्घराजः क्षत्रिये ॥ कवि । मति । वाक् । पितृमत् । इन्द्रजालि । दोर्मि- ष्णीवि । गन्धकारि । केशरि । कापिञ्जलादि । कुट । शलाका । मुर । हरक । अग्र । दर्म । केशिनी ॥ वेनाच्छन्दसि ॥ शूर्पखाय । श्यावनाय । श्यावरथ । श्याव- पुत्र । सत्यंकार । वह्नीकार । शङ्कु । शक्त । पायिकारिन् । मूढ । शकन्धु । कई । हर्मु । शक्तिन् । इनपिण्डी * ॥ वामरथस्य कण्वादिकत्स्वरवर्जम् ॥

• विस्फोटहक । काक । स्फावटक । शक्तिन् । घातकि । धेनुकि । मुञ्जिकार । इति अधिकाः पुस्तकान्तरे ।