काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

द्वित्रिपूर्वादिति चकारेणानुकृष्यते, द्वित्रिपूर्वाद्बिस्तान्ताद्द्विगोः परस्या- र्हीयप्रत्ययस्य विभाषा लुग्भवति । द्विबिस्तम् । द्विबैस्तिकम् । त्रिबिस्तम् । त्रिबैस्तिकम् । बहुबिस्तम् । बहुबैस्तिकम् * ॥ विंशतिकात्खः ॥ ३२ ॥ अध्यर्धपूर्वात्प्रातिपदिकाद्द्विगोश्च विंशतिकशब्दान्तादार्हीयेष्वर्थेषु खः प्रत्ययो भवति । अध्यर्धविंशतिकीनम् । द्विविंशतिकीनम् । त्रिविंशतिकीनम् । विधानसामर्थ्याल्लुङ् न भवति ॥ खार्या ईकन् ॥ ३३ ॥ अध्यर्धपूर्वाद् द्विगोरित्येव । अध्यर्धपूर्वात्प्रातिपदिकाद्द्विगोश्च खारी- शब्दान्तादार्हीयेष्वर्थेषु ईकन् प्रत्ययो भवति । अध्यर्धखारीकम् । द्विखारीकम् ॥ केवलाच्चेति वक्तव्यम् ॥ * ॥ खारीकम् ॥ काकिण्याश्चोपसंख्यानम् ॥ * ॥ अध्यर्धकाकिणीकम् । द्विकाकिणीकम् । त्रिकाकिणीकम् ॥ केवलायाश्च ॥ * ॥ काकिणीकम् ॥ पणपादमाषशताद्यत् ॥ ३४ ॥ अध्यर्धपूर्वाद्द्विगोरित्येव । अध्यर्धपूर्वाद्द्विगोश्च पणपादमाषशतशब्दा- न्तादार्हीयेष्वर्थेषु यत् प्रत्ययो भवति । अध्यर्धपण्यम् । द्विपण्यम् । त्रिपण्यम् । अध्यर्धपाद्यम् । द्विपाद्यम् । त्रिपाद्यम् । पद्भावो न भवति पद्यत्यतदर्थे इति । अख्यद्व्यस्य स इष्यते । इदं तु परिमाणम् । माष । अध्यर्धमाष्यम् । द्विमा- ष्यम् । त्रिमाष्यम् । शत । अध्यर्धशत्यम् । द्विशत्यम् । त्रिशत्यम् ॥ शाणाद्वा ॥ ३५ ॥ अध्यर्धपूर्वाद्द्विगोरित्येव । शाणशब्दादध्यर्धपूर्वाद् द्विगोराहीयेष्वर्थेषु वा यत् प्रत्ययो भवति । ठञोऽपवादः । पक्षे सोऽपि भवति । तस्य च लुक् । अध्यर्धशाण्यम् । अध्यर्धशाणम् । द्विशाण्यम् । द्विशाणम् । त्रिशाण्यम् । त्रिशाणम् ॥ शताच्चेति वक्तव्यम् ॥ * ॥ अध्यर्धशत्यम् । अध्यर्धशतम् । द्विश- त्यम् । द्विशतम् । त्रिशत्यम् । त्रिशतम् ॥ द्वित्रिपूर्वादण् च ॥ ३६ ॥ शाणादित्येव, द्वित्रिपूर्वाच्छाणान्तात्प्रातिपदिकादार्हीयेष्वर्थेषु अण् प्रत्ययो भवति, चकाराद्वाच्च वा । तेन त्रैविध्यं भवति । द्विशाण्यम् । द्वैशा- णम् । द्विशाणम् । त्रिशाण्यम् । त्रैशाणम् । त्रिशाणम् । परिमाणान्तस्यासं- ज्ञाशाणयोरिति पर्युदासादादिवृद्धिरेव भवति ॥

• शेषविभाषा उत्तरार्थ इत्यधिकं पुस्तकान्तरे ।