काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

वहद्रव्यशब्दाभ्यां द्वितीयासमर्थाभ्यां यथासंख्यं ठन् कन् इत्येतौ प्रत्ययौ भवतो हरत्यादिष्वर्थेषु । वहं हरति वहतिवा, वहिकः । द्रव्यकः ॥ संभवत्यवहरति पचति ॥ ५२ ॥ तदिति द्वितीया समर्थविभक्तिरनुवर्तते । तदिति द्वितीयासमर्थात्संभ- वत्यादिष्वर्थेषु यथाविहितं प्रत्ययो भवति । तत्राधेयस्य प्रमाणानातिरेकः संभ- वः । उपसंहरणमवहारः । विक्लेदनं पाकः । प्रस्थं संभवति अवहरति पचति वा, प्रास्थिकः । कौडविकः । खारीकः । ननु च पाके च संभवोऽस्ति । नास्त्यत्र नियोगः । प्रस्थं पचति ब्राह्मणी, प्रास्थिकी ॥ तत्पचतीति द्रोणाद्वच ॥ * ॥ द्रोणं पचति, द्रौणी । द्रौणिकी ॥ आढकाचितपात्रात्खोन्यतरस्याम् ॥ ५३ ॥ आढकाचितपात्रशब्देभ्यो द्वितीयासमर्थेभ्यो ऽन्यतरस्यां संभवादिष्वर्थेषु खः प्रत्ययो भवति । ठञोऽपवादः । पक्षे सोपि भवति । आढकं संभवत्यवहरति पचति वा, आढकीना । आढकिकी । आचितीना । आचितिकी । पात्रीखा । पात्रिकी ॥ द्विगोष्ठंश्च ॥ ५४ ॥ आढकाचितपात्रादित्येव । आढकाचितपात्रान्ताद् द्विगोः संभवत्याद्वि- ष्वर्थेषु ठन् प्रत्ययो भवति, चकारात्खः, अन्यतरस्याम् । विधानसामर्थ्यादेवा- नयोर्लुङ् न भवति । ठञस्तु पक्षे ऽनुज्ञातस्याढ्यर्धपूर्वद्विगोरिति लुग्भवत्येव । नकारः स्वरार्थः । षकारो ङीषर्थः । द्व्याढकिकी । द्व्याढकीना । द्व्याढकी । द्व्याचितिकी । द्व्याचितीना । द्व्याचिता । अपरप्रमाणबिस्ताचितेति ङीषः प्रति- षेधः । द्विपात्रिकी । द्विपात्रीखा । द्विपात्री ॥ कुलिजाल्लुक्खौ च ॥ ५५ ॥ द्विगोरित्येव । कुलिजशब्दान्ताद् द्विगोः संभवत्यादिष्वर्थेषु लुक्खौ भवतः । चकारात्ठंश्च । अन्यतरस्यां ग्रह्णानुवृत्त्या लुगपि विकल्प्यते । ठञः पक्षे श्रवणं भवति । तेन चातूरूप्यं संपद्यते । द्वे कुलिजे संभवत्यवहरति पचति वा, द्विकुलिजिकी । द्विकुलिजीना । द्विकुलिजा । द्वैकुलिजिकी । परिमाणा- न्त्यास्यासंज्ञाशाणयोरित्यत्र कुलिजग्रहणमपीष्यते । तेनोत्तरपदवृद्धिपि न भवति ॥ सोस्यांशवस्त्रभृतयः ॥ ५६ ॥ स इति प्रथमासमर्थादस्येति षष्ठ्यर्थे यथाविहितं प्रत्ययो भवति यत्तत् प्रथ