काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

४०० ॥ काशिका ॥ ५ ॥ १ ॥ दीयते कार्यमिति वर्तते । तेनेति तृतीयासमर्थाभ्यां यथाकथाचद्धस्तश- ब्दाभ्यां यथासंख्यं णय्तौ प्रत्ययौ भवतः । दीयते कार्यमित्येतयोरर्थयोः प्रत्ये- कमभिसम्बन्धो, यथासंख्यं नेष्यते । यथाकथाशब्दो ऽव्ययसमुदायो ऽनादरे वर्तते । तृतीयार्थमात्रं चात्रसंभवति, न तु तृतीया समर्थविभक्तिः । यथाकथाच दीयते कार्यं वा, याथाकथाचम् । हस्तेन दीयते कार्यं वा, हस्त्यम् ॥ संपादिनि ॥ ९९ ॥ तेनेत्येव । तृतीयासमर्थात्संपादिन्यभिधेये ठञ् प्रत्ययो भवति । गुणो- त्कर्षः संपत्तिः । आवश्यके णिनिः । कर्णवेष्टकाभ्यां संपादि मुखं, कार्णवेष्टकिकं मुखम् । वस्त्रयुगिकं शरीरम् । वस्त्रयुगेन विशेषतः शोभतइत्यर्थः ॥ कर्मवेषादात् ॥ १०० ॥ कर्मवेषशब्दाभ्यां तृतीयासमर्थाभ्यां यत्प्रत्ययो भवति संपादिनीत्येत- स्मिन्विषये । ठञोऽपवादः । कर्मणा संपाद्यते, कर्मण्यं शरीरम् । वेषेण संप- द्यते, वेष्यो नटः ॥ तस्मै प्रभवति संतापादिभ्यः ॥ १०१ ॥ तस्मादिति चतुर्थीसमर्थेभ्यः संतापादिभ्यः प्रभवतीत्यस्मिन्विषये ठञ् प्रत्ययो भवति । समर्थः शक्तः प्रभवतीत्युच्यते । अलमर्थे चतुर्थी । संतापाय प्रभवति, सांतापिकः । सांन्नाहिकः । संताप । संनाह । संयाम । संयोग । संप- राय । संपेष । निष्पेष । निसर्ग । असर्ग । विसर्ग । उपसर्ग । उपवास । प्रवास । संघात । संमोदन । *सक्तु ॥ मांसौदनाद्गृह्णीतादपि * ॥ योगाद्यच्च ॥ १०२ ॥ योगशब्दाद्यत्प्रत्ययो भवति, चकाराट्ठञ्, तस्मै प्रभवतीत्यस्मिन्वि- षये । योगाय प्रभवति, योग्यः । यौगिकः ॥ कर्मण उकञ् ॥ १०३ ॥ कर्मशब्दादुकञ् प्रत्ययो भवति तस्मै प्रभवतीत्येतस्मिन्नर्थे । ठञो ऽप- वादः । कर्मणे प्रभवति, कार्मुकं धनुः । धनुषोऽन्यत्र न भवति, अनभिधानात् † ॥ समयस्तदस्य प्राप्तम् ॥ १०४ ॥ समयशब्दात् तदिति प्रथमासमर्थाद् अस्येति षष्ठ्यर्थे ठञ् प्रत्ययो भवति

• निचोष । सर्ग । संपात । संवाद । संवेञ्जन । इत्येते शब्दा अत्र गणे ऽधिका बहुषु पुस्तकेषु । तत्रैकस्मिन्पुस्तके संवेञ्जनेत्यत्र संक्षेपइति पा० २ । † धनुषोऽन्येत्यारभ्य अनभिधानादित्यन्तो ग्रन्थो बहुषु पुस्तकेषु नास्ति । अपपाठः, पद- मञ्जर्य्यां दर्शनात् ।