काशिका वृत्ति (आचार्य वामन एवं जयादित्य - अष्टाध्यायी सूत्र-वृत्ति सम्पूर्ण सान्वय सटीक)

२० ॥ काशिका ॥ २ । १ ॥ सप्तमी शौण्डैः ॥ ४० ॥ सप्तम्यन्तं शौण्डादिभिः सह समस्यते, तत्पुरुषश्च समासो भवति । अक्षेषु शौण्डो, ऽक्षशौण्डः । अक्षधूर्त्तः । अक्षकितवः । शौण्ड । धूर्त्त । कितव । व्याड । प्रवीण । संवीत । अन्तर । अन्तरशब्दस्त्वत्राधिकरणप्रधान एव पठ्यते । अधिपटु । पण्डित । कुशल । चपल । निपुण* । वृत्तौ प्रसक्तिक्रियाया अन्त- र्भावादक्षादिषु अधिकरणे । सप्तमी ॥ सिद्धशुष्कपक्वबन्धैश्च ॥ ४१ ॥ सप्तमीति वर्तते । सिद्ध शुष्क पक्व बन्ध इत्येतैः सह सप्तम्यन्तं सम- स्यते, तत्पुरुषश्च समासो भवति । सांकाश्य सिद्धः । काम्पिल्यसिद्धः । शुष्क । आतपशुष्कः । छायाशुष्कः । पक्व । स्थालीपक्वः । कुम्भीपक्वः । बन्ध । चक्रबन्धः । बहुलग्रहणस्यैवायमुदाहरणप्रपञ्चः ॥ ध्वाङ्क्षेण क्षेपे ॥ ४२ ॥ ध्वाङ्गेणन्त्यर्थेग्रहणम् । ध्वाङ्क्षवाचिना सह सप्तम्यन्तं सुबन्तं समस्यते, तत्पुरुषश्च समासो भवति, क्षेपे गम्यमाने । तीर्थे ध्वाङ्क्षइव, तीर्थध्वाङ्क्षः । अन- वस्थित इत्यर्थः । तीर्थकाकः । तीर्थवायसः । क्षेपइति किम् । तीर्थे ध्वाङ्क्षस्तिष्ठति ॥ कृत्यैर्ऋणे ॥ ४३ ॥ सप्तमीति वर्तते । कृत्यप्रत्ययान्तैः सह सप्तम्यन्तं समस्यते, तत्पुरुषश्च समासो भवति, ऋणे गम्यमाने । यत्प्रत्ययेनैवेष्यते । मासे देयमृणं, मासदेयम् । संवत्सरदेयम् । ऋणग्रहणं नियोगोपलक्षणार्थं तेनेहापि समासो भवति । पूर्वाह्णे गेयं साम । प्रातरध्येयो ऽनुवाकः । ऋणइति किम् । मासे देया भिक्षा ॥ संज्ञायाम् ॥ ४४ ॥ संज्ञायां विषये सप्तम्यन्तं सुपा सह समस्यते, तत्पुरुषश्च समासो भवति । संज्ञा समुदायापाधिः । तेन नित्यसमास एवायं, नहि वाक्येन संज्ञा गम्यते । अरण्येतिलकाः । अरण्येमाषाः । वनेकिंशुकाः । वनेबिल्वकाः । कूपे- पिशाचकाः । हलदन्तात्सप्तम्याः संज्ञायामित्यलुक् ॥ क्तेनाहोरात्रावयवाः ॥ ४५ ॥ अहरवयवा रात्र्यवयवाश्च सप्तम्यन्ताः क्तान्तेन सह समस्यन्ते, तत्पु- रुषश्च समासो भवति । पूर्वाह्णकृतम् । अपराह्णकृतम् । पूर्वरात्रकृतम् । अपर-

• चंण्ड । मन्द । समीर । एते शब्दा चपल पुस्तकान्तरे दृश्यन्ते ।