काव्यप्रकाश (आचार्य मम्मट - सम्पूर्ण १० उल्लास सटीक)
Kavyaprakasha of Mammata with Hindi Commentary
आचार्य मम्मट / पं. विश्वेश्वर सिद्धान्तशिरोमणि द्वारा
पृष्ठ 159, कुल 616 में से
संदर्भ में पढ़ें106 KĀVYAPRAKĀŚA यथा वा प्रेयान् सोयमपाकृतः सशपथं पादानतः कान्तया द्वित्राण्येव पदानि वासभवनाद्यावन्न यात्युन्मनाः । तावत्प्रत्युत पाणिसंपुटगलन्नीविनिबन्धं धृतो धावित्वेव कृतप्रणामकमहो प्रेम्णो विचित्रा गतिः ॥९८॥ अत्र पदानीति न तु द्वाराणीति ॥ तिङ्सुपोर्यथा पथि पथि शुकचञ्चूचारुराभाङ्कुराणां दिशि दिशि पवमानो वीरुधां लासकश्च । नरि नरि किरति द्राक् सायकान् पुष्पधन्वा पुरि पुरि विनिवृत्ता मानिनीमानचर्चा ॥ ९९ ॥ Another example of the same kind of suggestion— Preyān soyamapākṛtaḥ saśapathaṁ pādānataḥ kāntayā. Dvitrāṇyeva padāni vāsabhavanād yāvanna yātyunmanāḥ. Tāvat pratyuta pāṇisampuṭagalannīvibandhandhṛto. Dhāvitveva kṛtapraṇāmakamaho premṇo vichitrā gatiḥ. ‘Though when the lover lay adjuringly at her feet, he was rejected by his beloved, yet no sooner does he, in a dejected mood, go two or three steps out of the love- chamber, than she runs up to him with her loosened cloth held in her hands and falling on his feet, embraces him.’ Here the suggestion (of loving anxiety) lies in the use of the noun ‘pada’ (steps) instead of ‘dvāra’ (gates.) [The suggestion being that she was so anxious that he may not go away that she could not bear his moving away even a few steps to the door of the room itself.] Suggestion by verbal and nominal affixes— Pathi pathi śukachañchūchārurābhāṅkurāṇāṁ Dishi dishi pavamāno vīrudhāṁ lāsakaścha. Nari nari kirati drāk sāyakān puṣpadhanvā Puri puri vinivṛttā māninīmānacharchā.