भारतकोश
संग्रह पर लौटें

काव्यप्रकाश (आचार्य मम्मट - सम्पूर्ण १० उल्लास सटीक)

Kavyaprakasha of Mammata with Hindi Commentary

आचार्य मम्मट / पं. विश्वेश्वर सिद्धान्तशिरोमणि द्वारा

DevanagariSanskritpublished616 पृष्ठ

APPENDIX B XLV ३८ हा मातस्त्वरितासि नारायणभट्टः; गो० का० प्र० P. 81; सु० र० भा० 362/37. ४९३ हित्वा त्वामुपरोष गो० का० प्र० P. 357. ३२० हुमि अवहत्थिअरेहो आ० वि० बा० ली०; अ० ध्व० आ० लो० P. 152. ४५२ हृदयमधिष्ठितमादौ कु० म० 96, P. 23; श्री० का० प० 248; गो० का० प्र० P. 342. ४९४ हे हेलाजितबोधिसत्त्व कु० व० जी० I. 90; वाक्यपदीयटीका पुञ्जराजकृता II. 249; रु० अ० स० P. 67; गो० का० प्र० P. 357.

APPENDIX C Index of the first and second lines of the Kārikās of the Kāvyaprakāśa अकाण्डे प्रथनच्छेदौावङ्गस्याप्यतिविस्तृतिः । 61b अगूढमपरस्याङ्गं वाच्यसिद्ध्यङ्गमस्फुटम् । 45a अङ्गिनोननुसंधानं प्रकृतीनां विपर्ययः । 62a अङ्गिन्यङ्गत्वमाप्तौ यौ तौ न दुष्टौ परस्परम् ॥ 65b अतादृशि गुणीभूतव्यङ्ग्यं व्यङ्ग्ये तु मध्यमम् । 5a अनङ्गस्याभिधानं च रसे दोषाः स्युरीदृशाः ॥ 62b अनन्वयो विपर्यास उपमेयोपमा तयोः ॥ 91b अनवीकृतः सनियमानियमविशेषा विशेषपरिवृत्ताः ॥ 56b अनुमानं तदुक्तं यत् साध्यसाधनयोर्वचः ॥ 117b अनुस्वानभासंलक्ष्यक्रमव्यङ्ग्यास्थितिस्तु यः ॥ 37b अनेकार्थस्य शब्दस्य वाचकत्वे नियन्त्रिते । 19a अन्यत् प्रकुर्वतः कार्यमशक्यस्यान्यवस्तुनः । 136a अन्ये भजन्ति दोषत्वं कुत्रचिन्न ततो दश ॥ 72b अन्योन्ययोगादेवं स्याद्भेदसंख्यातिभूयसी ॥ 47b अन्योऽर्थो लक्ष्यते यत्सा लक्षणारोपिता क्रिया ॥ 9b अपदस्थपदसमासं संकीर्णं गर्भितं प्रसिद्धहतम् ॥ 54b अपास्य च्युतसंस्कारमसमर्थं निरर्थकम् । 52a अप्रस्तुतप्रशंसा या सा सैव प्रस्तुताश्रया । 98a अभवन्वस्तुसम्बन्ध उपमापरिकल्पकः ॥ 97b अर्थशक्त्युद्भवोऽप्यर्थो व्यञ्जकः संभवी स्वतः ॥ 39b अर्थस्य व्यञ्जकत्वे तच्छब्दस्य सहकारिता ॥ 23b अर्थान्तरे सङ्क्रमितमत्यन्तं वा तिरस्कृतम् ॥ 24b अर्थाः प्रोक्ताः पुरा तेषामर्थव्यञ्जकतोच्यते । 21a अर्थे सत्यर्थभिन्नानां वर्णानां सा पुनः श्रुतिः । 83a अर्थोऽपि व्यञ्जकस्तत्र सहकारितया मतः ॥ 20b अर्थोऽपुष्टः कष्टो व्याहतपुनरुक्तदुष्क्रमग्राम्याः ॥ 55b

APPENDIX C xlvii अर्थान्तरैकवाचकं भवन्मतमप्रनभिहितवाच्यम् । 54a अलङ्कारोऽथ वस्तुवैव शब्दाद्यत्रावभासते ॥ 38b अविमृष्टविधेयांशं विरुद्धमतिकृत्समासगतमेव ॥ 51b अविवक्षितवाच्यो यस्तत्र वाच्यं भवेद्ध्वनौ । 24a अविश्रान्तिजुषामात्मन्यङ्गाङ्गित्वं तु संकरः । 140a असकृद् यदसंभाव्यमुत्तरं स्यात् तदुत्तरम् । 122a आक्षेप उपमानस्य प्रतीपमुपमेयता । 133a आलस्यं चैव दैन्यं च चिन्ता मोहः स्मृतिर्धृतिः ॥ 31b आवृत्तिमध्यवृत्तिर्वा माधुर्ये घटना तथा ॥ 74b- आश्रयाश्रयिणौ स्यातां तनुत्वेऽप्यधिकं तु तत् ॥ 128b आश्रयैक्ये विरुद्धो यः स कार्यो भिन्नसंश्रयः । 64a आह्लादकत्वं माधुर्यं शृङ्गारे द्रुतिकारणम् ॥ 68b इदमुत्तममतिशयिनि व्यङ्ग्ये वाच्याद्ध्वनिर्बुधैः कथितः ॥ 4b उक्तेष्वन्तर्भवन्तीति न पृथक् प्रतिपादिता ॥ 142b उत्कर्षहेतवस्ते स्युरचलस्थितयो गुणाः ॥ 66b उत्तरोत्तरमुत्कर्षो भवेत्सारः परावधिः ॥ 123b उदात्तं वस्तुनं संपत् महतां चोपलक्षणम् ॥ 115b उपकुर्वन्ति तं सन्तं येऽङ्गद्वारेण जातुचित् । 67a उपमानाद्यदन्यस्य व्यतिरेकः स एव सः । 105a उपमानानुपादाने वाक्यगाथ समासगा ॥ 88b उपमानोपमेयत्वे एकस्यैवैकवाक्यगे । 91a उपादानं लक्षणं चेत्युक्ता शुद्धैव सा द्विधा ॥ 10b उभयोपयोगिनः स्युः शब्दाद्यास्तेन तेष्वपि सः ॥ 49b एकं क्रमेणानेकस्मिन् पर्यायोन्यस्ततोन्यथा । 117a एकस्य च ग्रहे न्यायदोषाभावादनिश्चयः ॥ 140b एकात्मा युगपद्वृत्तिरेकस्यानेगोचरा । 135b एकार्थतेव शब्दस्य तथा शब्दार्थयोरयम् ॥ 86b एवमपर्यंनवस्था स्याद् या मूलक्षयकारिणी । 17a एषां दोषा यथायोगं संभवन्तोपि केचन । 142a एषां भेदा यथायोगं वेदितव्याश्च पूर्ववत् ॥ 46b ऐकात्म्यं बध्यते योगात्तत्सामान्यमिति स्मृतम् ॥ 134b ओजः प्रकाशकैस्तैस्तु परुषा कोमला परैः ॥ 80b

xlviii KĀVYAPRAKĀŚA करणे विप्रलम्भे तच्छान्ते चातिशयान्वितम् । 69a कर्णावतंसादिपदे कर्णादिध्वनिनिर्मितिः । 58a कर्तुः क्रियाफलावाप्तिर्नैवानर्थश्च यद्भवेत् ॥ 126b कर्मकर्त्रोर्णमुल्येतद्विलोपे क्विप्समासगा ॥ 89b कष्टकल्पनया व्यक्तिरनुभावविभावयोः ॥ 60b कारणान्यथ कार्याणि सहकारीणि यानि च । 27a कार्यकारणयोश्च पौर्वापर्यविपर्ययः । 101a कार्ये निमित्ते सामान्ये विशेषे प्रस्तुते सति । 99a काव्यं यशसेऽर्थकृते व्यवहारविदे शिवेतरक्षतये । 2a काव्यज्ञशिक्षयाभ्यास इति हेतुस्तदुद्भवे ॥ 3b किंचित् पृष्टमपृष्टं वा कथितं यत् प्रकल्पते । 119a कुतोपि लक्षितः सूक्ष्मोप्यर्थोऽन्यस्मै प्रकाश्यते ॥ 122b केचिदन्तर्भवन्त्येषु दोषत्यागात्परे श्रिताः । 72a केषांचिदेता वैदर्भीप्रमुखा रीतयो मताः । 81a कोप्यलक्ष्यक्रमव्यङ्ग्यो लक्ष्यव्यङ्ग्यक्रमः परः ॥ 25b क्वचि वाद्युपमेयासे त्रिलोपे च समासगा ॥ 90b क्रमेण च विरुद्धे यत् स एष विषमो मतः ॥ 127b क्रिया द्वाभ्यामपि द्रव्यं द्रव्येणैवेति ते दश । 111a क्रियायाः प्रतिषेधेपि फलव्यक्तिर्विभावना ॥ 107b क्वचिद्यदतिवैधर्म्यान्न श्लेषो घटनामियात् । 126a ख्यातेऽर्थे निर्हेतोर्दुष्टतानुकरणे तु सर्वेषाम् । 59a गर्वो विषाद औत्सुक्यं निद्रापस्मार एव च ॥ 32b गुणक्रियाभ्यां कार्यस्य कारणस्य गुणक्रिये । 127a गुणप्राधान्यतस्तत्र स्थितिश्चित्रार्थशब्दयोः ॥ 48b गुणवृत्त्या पुनस्तेषां वृत्तिः शब्दार्थयोर्मता ॥ 71b गौणौ शुद्धौ च विज्ञेयौ लक्षणा तेन षड्विधा ॥ 12b जातिश्चतुर्भिर्जात्याद्यैर्विरुद्धा स्याद्गुणैस्त्रिभिः ॥ 110b जुगुप्सा विस्मयश्चेति स्थायिभावाः प्रकीर्तिताः ॥ 30b ज्ञानस्य विषयो ह्यन्यः फलमन्यदुदाहृतम् । 18a टादिः शषौ वृत्तिदैर्घ्यं गुम्फ उद्धृत ओजसि ॥ 75b तच्च गूढमगूढं वा तदेषा कथिता त्रिधा ॥ 13b तच्चित्रं यत्र वर्णानां खड्गाद्याकृतिहेतुता ॥ 85b तत्परंपरितं श्लिष्टे वाचके भेदभाजि वा ॥ 95b

APPENDEIX C xlix तत्सिद्धिहेतावेकस्मिन् यत्रान्यत्तत्करं भवेत् । 116a तस्य करणं चेति विशेषस्त्रिविधः स्मृतः ॥ 136b तथैव यद्विधीयेत स व्याघात इति स्मृतः । 139a तद्भाविकं काव्यलिङ्गं हेतोर्वाक्यपदार्थता ॥ 114b तद्भूलाक्षणिकस्तत्र व्यापारो व्यञ्जनात्मकः । 14a तददोषौ शब्दार्थौ सगुणावनलंकृती पुनः क्वापि । 4a तदन्यस्य वचस्तुल्ये तुल्यस्येति च पञ्चधा ॥ 99b तदा कारणमाला स्यात् क्रिया तु परस्परम् ॥ 120b तद्युक्तो व्यञ्जकः शब्दो यत्सोर्थान्तरयुक् तथा । 20a तद्रूपकमभेदो य उपमानोपमेययोः । 93a तद्रूपाननुहारश्चेदस्य तत् स्यात्तद्गुणः । 138a तद्वद् धर्मस्य लोपे स्यान्न श्रौती तद्धिते तथा । 88a तस्यैव यदि वा कल्प्या तिरस्कारनिबन्धनम् ॥ 133b तादृगन्यव्यपोहाय परिसंख्या तु सा स्मृता ॥ 119b तेन नार्थगुणा वाच्याः प्रोक्ताः शब्दगुणाश्च ये । 73a त्रयस्त्रिंशदमी भावाः समाख्यातास्तु नामतः ॥ 34b त्रासश्चैव वितर्कश्च विज्ञेया व्यभिचारिणः । 34a दीप्त्यात्मविस्तृतेर्हेतुरोजो वीररसस्थितिः ॥ 69b दुष्टं पदं श्रुतिकटु च्युतसंस्कृत्यप्रयुक्तमसमर्थम् । 50a दृष्टान्तः पुनरेतेषां सर्वेषां प्रतिबिम्बनम् ॥ 102b धर्मेण केनचिद् यत्र तत् सूक्ष्मं परिचक्षते । 123a धर्मोपमानयोर्लोपे वृत्तौ वाक्ये च दृश्यते । 90a न दोषः स्वपदेनोक्तावपि संचारिनः क्वचित् । 63a न प्रयोजनमेतस्मिन् न च शब्दः स्खलद्गतिः ॥ 16b नवरसरुचिरां निर्मितिमादधती भारती कवेर्जयति ॥ 1b नाभिधा समयाभावाद्धेत्वभावान्न लक्षणा ॥ 15b नाम्नः स वृत्त्यवृत्त्योश्च तदेवं पञ्चधा मतः ॥ 82b निगीर्याध्यवसानं तु प्रकृतस्य परेण यत् । 100a निजेनागन्तुना वापि तन्मीलितमिति स्मृतम् ॥ 130b नियतानां सकृद्धर्मः सा पुनस्तुल्ययोगिता ॥ 104b नियतारोपणोपायः स्यादारोपः परस्य यः । 95a नियतिकृतनियमरहितां ह्लादैकमयीमनन्यपरतन्त्राम् । 1a निर्वेदग्लानिशङ्काख्यास्तथांसूया मदश्रमाः । 31a

L KĀVYAPRAKĀŚA निर्वेदस्थायिभावोस्ति शान्तोपि नवमो रसः । 35a निषेधो वस्तुमिष्टस्य यो विशेषाभिधित्सया ॥ 106b निहतार्थमनुचितार्थं निरर्थकमवाचकं त्रिधाऽश्लीलम् ॥ 50b न्यूनाधिककथितपदं पतत्प्रकर्षं समाप्तपुनरात्तम् ॥ 53b पदानां सः पदस्यापि वृत्तावन्यत्र तत्र वा । 82a पदैकदेशरचनावर्णेष्वपि रसादयः । 43a परिवृत्तिर्विनिमयो योर्थानां स्यात् समासमैः ॥ 113b परोक्तिर्भेदकैः श्लिष्टैः समासोक्तिर्निदर्शना । 97a पर्यायोक्तं विना वाच्यवाचकत्वेन यद्वचः । 115a पुनरुक्तवदाभासो विभिन्नाकारशब्दगा । 86a प्रकृतं यन्निषिध्यान्यत् साध्यते सा त्वपह्नुतिः । 96a प्रतिकूलवर्णमुपहतलुप्तविसर्गं विसन्धि हतवृत्तम् । 53a प्रतिकूलविभावादिग्रहो दीप्तिः पुनः पुनः । 61a प्रतिपक्षमशक्तेन प्रतिकर्तुं तिरस्क्रिया । 129a प्रत्यक्षा इव यद्भावाः क्रियन्ते भूतभाविनः । 114a प्रधानत्वेन स ज्ञेयः शब्दशक्त्युद्भवो द्विधा । 39a प्रयोजनेन सहितं लक्षणीयं न युज्यते ॥ 17b प्रश्नस्योन्नयनं यत्र क्रियते तत्र वा सति ॥ 121b प्रस्तावदेशकालादेर्वैशिष्ट्यात् प्रतिभानुषाम् । 22a प्रस्तुतस्य यदन्यत्वं यद्यर्थोक्तौ च कल्पनम् ॥ 99b प्रस्तुतस्य यदन्येन गुणसाम्यविवक्षया । 134a प्रौढोक्तिमात्रसिद्धो वा कवेस्तेनोम्भितस्य वा । 40a फले शब्दैकगम्येऽत्र व्यञ्जनान्नापरा क्रिया । 15a बीभत्सरौद्ररसयोस्तस्याधिक्यं क्रमेण च । 70a बीभत्साद्भुतसंज्ञौ चेत्यष्टौ नाट्ये रसाः स्मृताः ॥ 29b भग्नप्रक्रममक्रमममतपरार्थं च वाक्यमेव तथा । 55a भावः प्रोक्तस्तदाभासा अनौचित्यप्रवर्तिताः । 36a भावस्य शान्तिरुदयः सन्धिः शबलता तथा ॥ 36b भिन्नदेशतयात्यन्तं कार्यकारणभूतयोः । 124a भिन्नो रसाद्यलङ्कारादलङ्कार्यतया स्थितः ॥ 26b भेदाभावात्प्रकृत्यादेर्भेदोपि नवमो भवेत् । 85a भेदाविमौ च सादृश्यात् सम्बन्धान्तरतस्तथा । 12a भेदास्तदेकपञ्चाशत्तेषां चान्योन्ययोजने ॥ 43b

APPENDIX C LI मतिर्व्याधिस्तथोन्मादस्तथा मरणमेव च ॥ 33b महतोर्यन्महीयांसावाश्रिताश्रययोः क्रमात् । 128a माधुर्यव्यञ्जकैर्वर्णैरुपनागरिकोच्यते । 80a माधुर्यौजःप्रसादाख्यास्त्रयस्ते न पुनर्द्दश । 68a मालादीपकमाद्यं चेद्यथोत्तरगुणावहम् । 104a मुख्यार्थबाधे तद्योगे रूढितोऽथ प्रयोजनात् । 9a मुख्यार्थहतिर्दोषो रसश्च मुख्यस्तदाश्रयाद्वाच्यः । 49a मुख्ये रसेऽपि तेऽङ्गत्वं प्राप्नुवन्ति कदाचन । 37a मूर्ध्नि वर्गान्त्यगाः स्पर्शा अटवर्गा रणौ लघू । 74a यत्तु सोऽर्थान्तरन्यासः साधर्म्येणेतरेण वा ॥ 109b यथानुभवमर्थस्य दृष्टे तत्सदृशे स्मृतिः । 132a यथासंख्यं क्रमेणैव क्रमिकाणां समन्वयः ॥ 108b यथोत्तरं चेत् पूर्वस्य पूर्वस्यार्थस्य हेतुता । 120a यदुक्तमन्यथा वाक्यमन्यथान्येन योज्यते । 78a यद्यथा साधितं केनाप्यपरेण तदन्यथा ॥ 138b यमकं पादतद्भागवृत्ति तद्यात्यनेकताम् ॥ 83b यस्य प्रतीतिमाधातुं लक्षणा समुपास्यते ॥ 14b या तदीयस्य तत्स्तुत्यै प्रत्यनीकं तदुच्यते ॥ 129b युगपद्धर्मयोर्यत्र ख्यातिः सा स्यादसङ्गतिः ॥ 124b ये रसस्याङ्गिनो धर्मा शौर्यादय इवात्मनः । 66a योग आद्यतृतीयाभ्यामन्त्ययो रेण तुल्ययोः । 75a योऽर्थस्यान्यार्थधीहेतुर्व्यापारो व्यक्तिरेव सा ॥ 22b रचनावृत्तिवर्णानामन्यथात्वमपीष्यते ॥ 77b रतिर्देवादिविषया व्यभिचारी तथाञ्जितः ॥ 35b रतिर्हासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा । 30a रत्यादेः स्थायिनो लोके तानि चेन्नाट्यकाव्ययोः ॥ 27b रसभावतदाभासभावशान्त्यादिरक्रमः । 26a रसादीनामनन्तत्वाद् भेद एको हि गण्यते । 42a रसान्तरेणान्तरितो नैरन्तर्येण यो रसः ॥ 64b लक्ष्यं च मुख्यं नाप्यत्र बाधो योगः फलेन नो । 16a वक्त्राद्यौचित्यवशाद्दोषोऽपि गुणः क्वचित्क्वचिन्नोभौ ॥ 59b वक्तृबोद्धव्यकाकूनां वाक्यवाच्यान्यसन्निधेः ॥ 21b

वक्तृवाच्यप्रबन्धानामौचित्येन क्वचित्क्वचित् । 77a वक्ष्यमाणोक्तविषयः स आक्षेपो द्विधा मतः । 107a वर्णसाम्यमनुप्रासश् छेकावृत्तिगतो द्विधा । 79a वर्णाः समासो रचना तेषां व्यञ्जकतांमिताः ॥ 73b वस्तु तद् गुणतामेति भण्यते स तु तद्गुणः ॥ 137b वस्तुनोर्जननेन्योन्यमुत्तरश्रुतिमात्रतः । 121a वस्तु वालंकृतिर्वेति षड्भेदोसौ व्यनक्ति यत् ॥ 40b वस्त्वलंकारमथवा तेनायं द्वादशात्मकः । 41a वाक्ये द्व्यूत्थः पदेप्यन्ये प्रबन्धेप्यर्थशक्तिभूः ॥ 42b वाक्येपि दोषाः सन्त्येते पदस्यांशेपि केचन ॥ 52b वाच्यभेदेन भिन्ना यद् युगपद् भाषणस्पृशः । 84a वाच्यादयस्तदर्थाः स्युस्तात्पर्यार्थोपि केषुचित् ॥ 6b वादेर्लोपे समासे सा कर्माधारक्यचि क्यङि । 89a विज्ञेयातिशयोक्तिः सा प्रतिवस्तूपमा तु सा ॥ 101b विध्यनुवादायुक्तव्यक्तपुनःस्वीकृतोश्लीलः ॥ 57b विना प्रसिद्धमाधारमाधेयस्य व्यवस्थितिः । 135a विनोक्तिः सा विनान्येन यत्रान्यः सन्न नेतरः । 113a विभावा अनुभावास्तत् कथ्यन्ते व्यभिचारिणः । 28a विरोधः सोविरोधेपि विरुद्धत्वेन यद्वचः । 110a विवक्षितं चान्यपरं वाच्यं यत्रापरस्तु सः । 25a विषयद्यन्तःकृतेन्यस्मिन् सा स्यात्साध्यवसानिका ॥ 11b विशिष्टे लक्षणा नैवं विशेषाः स्युस्तु लक्षिते ॥ 18b विशेषणतया यत्र वस्तु सैकावली द्विधा ॥ 131b विशेषणैर्यत्साकूतैरुक्तिः परिकरस्तु सः । 118a विशेषोक्तिरखण्डेषु कारणेषु फलावचः । 108a वेदखाब्धिवियच्चन्द्राः शरेषुयुगखेन्दवः ॥ 44b व्यक्तः स तैर्विभावाद्यैः स्थायीभावो रसः स्मृतः ॥ 28b व्यङ्ग्यमेवं गुणीभूतव्यङ्ग्यस्याष्टौ भिदाः स्मृताः । 46a व्यङ्ग्येन रहिता रूढौ सहिता तु प्रयोजने । 13a व्यभिचारिरसस्थायिभावानां शब्दवाच्यता । 60a व्यवस्थितं च तेनासौ त्रिरूपः परिकीर्तितः ॥ 141b व्याजस्तुतिर्मुखे निन्दा स्तुतिर्वा रूढिरन्यथा । 112a व्याजोक्तिश्छद्मनोद्भिन्नवस्तुरूपनिगूहनम् ॥ 118b

व्याप्नोत्यन्यत् प्रसादोऽसौ सर्वत्र विहितस्थितिः । 71a व्रीडा चपलता हर्ष आवेगो जड़ता तथा । 32a शक्तिर्निपुणता लोकशास्त्रकाव्याद्यवेक्षणात् । 3a शब्दचित्रं वाच्यचित्रमव्यङ्ग्यं त्ववरं स्मृतम् ॥ 5b शब्दप्रमाणवेद्योऽर्थो व्यनक्त्यर्थान्तरं यतः । 23a शब्दार्थचित्रं यत्पूर्वं काव्यद्वयमुदाहृतम् । 48a शब्दार्थाभ्यामथाक्षिप्ते श्लिष्टे तद्वत्त्रिरष्ट तत् । 106a शब्दार्थोभयभूरेको भेदा अष्टादशास्य तत् ॥ 41b शब्दार्थोभयशक्त्युत्थस्त्रिधा स कथितो ध्वनिः । 38a शाब्दस्तु लाटानुप्रासो भेदे तात्पर्यमात्रतः ॥ 81b शुष्केन्धनाग्निवत् स्वच्छजलवत्सहसैव यः ॥ 70b शृङ्गारहास्यकरुणरौद्रवीरभयानकाः । 29a श्लिष्यन्ति शब्दाः श्लेषोसावक्षरादिभिरष्टधा ॥ 84b श्लेषः स वाक्य एकस्मिन् यत्रानेकार्थता भवेत् ॥ 96b श्लेषेण काक्वा वा ज्ञेया सा वक्रोक्तिस्तथा द्विधा ॥ 78b श्रुतिमात्रेण शब्दात्तु येनार्थप्रत्ययो भवेत् । 76a श्रौता आर्थाश्च ते यस्मिन्नेकदेशविवर्ति तत् । 94a श्रौत्यार्थी च भवेद्वाक्ये समासे तद्धिते तथा ॥ 87b संकरेण त्रिरूपेण संसृष्ट्या चैकरूपया । 44a संकेतितश्चतुर्भेदो जात्यादिर्जातिरेव वा । 8a संचार्यादेर्विरुद्धस्य बाध्यस्योक्तिर्गुणावहा ॥ 63b संदिग्धो निर्हेतुः प्रसिद्धिविद्याविरुद्धश्च । 56a संनिधानादिबोधार्थं स्थितेष्वेतत् समर्थनम् ॥ 58b संभावनमथोत्प्रेक्षा प्रकृतस्य समेन यत् । 92a संयोगाद्यैरवाच्यार्थधीकृद्व्यापृतिरञ्जनम् ॥ 19b सकृद्वृत्तिस्तु धर्मस्य प्रकृताप्रकृतात्मनाम् । 103a सद्यः परनिर्वृतये कान्तासंमिततयोपदेशयुजे ॥ 2b सन्दिग्धतुल्यप्राधान्ये काक्वाक्षिप्तमसुन्दरम् ॥ 45b सन्दिग्धमप्रतीतं ग्राम्यं नेयार्थमथ भवेत् क्लिष्टम् । 51a समं योग्यतया योगो यदि संभावितः क्वचित् ॥ 125b समस्तवस्तुविषयं श्रौता आरोपिता यदा ॥ 93b समाधिः सूकरं कार्यं कारणान्तरयोगतः । 125a स मुख्योऽर्थस्तत्र मुख्यो व्यापारोऽभिधोच्यते ॥ 8b

LIV KĀVYAPRAKĀŚA समुच्चयोऽसौ स त्वन्यो युगपद् या गुणक्रियाः ॥ 116b समेन लक्ष्मणा वस्तु वस्तुना यन्निगूह्यते । 130a सर्वेषां प्रायशोर्थानां व्यञ्जकत्वमपीष्यते । 7a ससंदेहस्तु भेदोक्तौ तदनुक्तौ च संशयः ॥ 92b साकाङ्क्षोपद्युक्तः सहचरभिन्नः प्रकाशितविरुद्धः । 57a साक्षात्संकेतितं योर्थमभिधत्ते स वाचकः ॥ 7b साङ्गमेतन् निरङ्गं तु शुद्धं माला तु पूर्ववत् ॥ 94b साधर्म्यमुपमा भेदे पूर्णा लुप्ता च साग्रिमा । 87a साधारणः समग्राणां स प्रसादो गुणो मतः ॥ 76b सामान्यं वा विशेषो वा तदन्येन समर्थ्यते । 109a सामान्यस्य द्विरेकस्य यत्र वाक्यद्वये स्थितिः । 102a सारोपान्या तु यत्रोक्तौ विषयी विषयस्तथा । 11a सालंकारैर्ध्वनेस्तैश्च योगः संसृष्टिसंकरैः । 47a सा सहोक्तिः सहार्थस्य बलादेकं द्विवाचकम् ॥ 112b सुप्तं प्रबोधोमर्षश्चाप्यवहित्थमथोग्रता । 33b सेष्टा संसृष्टिरेतेषां भेदेन यदिह स्थितिः ॥ 139b सैव क्रियासु बहूवीषु कारकस्येति दीपकम् ॥ 103b सोनेकस्य सकृत्पूर्व एकस्याप्यसकृत् परः ॥ 79b स्थाप्यतेपोह्यते वापि यथापूर्वं परं परम् । 131a स्फुटमेकत्र विषये शब्दार्थालंकृतिद्वयम् । 141a स्मरणं भ्रान्तिमानन्यसंवित्तत्तुल्यदर्शने ॥ 132b स्मर्यमाणो विरुद्धोपि साम्येनाथ विवक्षितः । 65a स्याद्वाचको लाक्षणिकः शब्दोत्र व्यञ्जकस्त्रिधा । 6a स्वभावोक्तिस्तु डिम्भादेः स्वक्रियारूपवर्णनम् ॥ 111b स्वमुत्सृज्य गुणं योगादत्युज्ज्वलगुणस्य यत् । 137a स्वसिद्धये पराक्षेपः परार्थं स्वसमर्पणम् । 10a स्वस्वहेत्वन्वयस्योक्तिः क्रिययैव च सापheader/रा । 98a हारादिवदलंकारास्तेनुप्रासोपमादयः ॥ 67b हेत्वोरुक्तावनुक्तीनां त्रये साम्ये निवेदिते ॥ 105b

ABBREVIATIONS अराच —Abhinanda’s Rāmacarita, Gaekwad’s Oriental Series. 1929. अअभा —Abhinavagupta’s Abhinavabhāratī, Gaekwad’s Oriental Series. 1926;1934. अध्वआलो —Abhinavagupta’s Dhvanyālokalocana, Nirnaya- Sagar Press. 1928. अकुका —Appayyadīkṣita’s Kuvalayānandakārikā, Nirnaya Sagar Press. 1927. अपु —Agnipurāṇa. Published by Mansukhrai More, Calcutta. अश —Amaruśataka, ( also Sṛṅgāraśataka ) Nirnaya Sagar Press. 1954. आदेश —Ānandavardhana’s Deviśataka, Kāvyamālā IX. Nirnaya Sagar Press. आध्वआ —Ānandavardhana’s Dhvanyāloka, Nirnaya Sagar Press. 1928. उकाअसासं —Udbhaṭa’s Kāvyālaṅkārasārasaṅgraha. Bombay Sanskrit and Prakrit Series. No. LXXIX. 1925. कुवजी —Kuntaka’s Vakroktijīvita, Ed. S. K. De. Pub. K. L. Mukhopadhyaya. Calcutta. कारवं —Kālidāsa’s Raguvamśa, Nirnaya Sagar Press. 1948. काकुसं —Kālidāsa’s Kumārasambhava, Nirnaya Sagar Press. 1927. कामेदूउ —Kālidāsa’s Meghadūta, Uttaramegha. Nirnaya Sagar Press. 1935.

LVI KĀVYAPRAKĀŚA काअश —Kālidāsa's Abhijñānaśakuntala, Nirnaya Sagar Press. 1922. कामाअ —Kālidāsa's Mālavikāgnimitra. Nirnaya Sagar Press. 1924. काविउ —Kālidāsa's Vikramorvaśīya. Nirnaya Sagar Press. 1922. क्षेऔविच —Kṣemendra's Aucityavicāracarcā, Kāvyamālā I. Nirnaya Sagar Press. गोकाप्र —Govindaṭhakkura's Kāvyapradīpa, Nirnaya Sagar Press. 1912. जरग —Jagannātha's Rasagaṅgādhara, Nirnaya Sagar Press. 1930. जसूमू —Jalhaṇa's Sūktimuktāvali, Gaekwad's Oriental Series. 1925. दकाआ —Daṇḍin's Kāvyādarśa, Jībānanda Vidyāsāgara. 1925. दाकुम —Dāmodaragupta's Kuṭṭanimata, Gujrati Printing Press. 1924. धदरु —Dhanañjaya's Daśarūpaka, Gujrati Printing Press. 1927. धदरूअ —Dhanika's Daśarūpakāvaloka, Gujrati Printing Press. 1927. नापलम —Nāgeśabhaṭṭa's Paramalaghumanjūṣā, Chow- khamba. पमभा —Patañjali's Mahābhāṣya, Chowkhamba. पनसाच —Padmagupta alias Parimala's Navasāhasāṅkaca- rita, Bombay Sanskrit and Prakrit Series. पुवाप —Puṇjarāja's commentary on the Vākyapadīya. बभोज —Ballāla's Bhojaprabandha, Nirnaya Sagar Press. 1932. बाहच —Bāṇa's Harṣacarita, Nirnaya Sagar Press. 1925.

ABBREVIATIONS LVII भवेस —Bhaṭṭanārāyaṇa’s Veṇīsaṁhāra, Nirnaya Sagar Press. 1925. भउच —Bhavabhūti’s Uttararāmacarita, Nirnaya Sagar Press. 1925. भमवीच —Bhavabhūti’s Mahāvīracarita, Nirnaya Sagar Press. 1926. भमामा —Bhavabhūti’s Mālatīmādhava, Nirnaya Sagar Press, 1926. भनाशा —Bharata’s Nāṭyaśāstra, Kashi Sanskrit Series No. 60. 1929. भउकाअसासंवृ—Bhaṭṭendurāja’s commentary on Udbhaṭa’s Kāvyālaṅkārasārasaṅgraha, Bombay Sans- krit and Prakrit Series. 1925. भाकाअ —Bhāmaha’s Kāvyālaṅkāra, Kashi Sanskrit Series. भाकिअ —Bhāravi’s Kirātārjunīya, Nirnaya Sagar Press. 1942. भनीश —Bhartṛhari’s Nītiśataka, Subhāṣitatriśatī, Nirn- aya Sagar Press. 1957. भश —Bhallaṭaśataka, Kāvyamālā IV, Nirnaya Sagar Press. भवैश —Bhartṛhari’s Vairāgyaśataka, Subhāṣitatriśatī, Nirnaya Sagar Press. 1957. भशृश —Bhartṛhari’s Śṛṅgāraśataka, Subhāṣitatriśatī, Nirnaya Sagar Press. 1957. भोशृप्र —Bhoja’s Śṛṅgāraprakāśa. भका —Bhaṭṭikāvya. Nirnaya Sagar Press. 1920 भोसकआ —Bhoja’s Sarasvatīkaṇṭhābharaṇa. Nirnaya Sagar Press. 1934. मव्यव्यावि —Mammaṭa’s Śabdavyāpāravicāra., Nirnaya Sagar Press. 1916

LVIII KĀVYAPRAKĀŚA मसूश —Mayūra's Sūryaśataka, Nirnaya Sagar Press. 1927. मव्यवि —Mahimabhaṭṭa's Vyaktiviveka, Trivandrum Sanskrit Series. 1909. माशिव —Māgha's Śiśupālavadha, Nirnaya Sagar Press. मुअवॄमा —Mukulabhaṭṭa's Abhidhāvṛttimātṛkā, Nirnaya Sagar Press. 1916. महा —Mahābhārata, Gita Press. रहवि —Ratnākara's Haravijaya, Nirnaya Sagar Press. 1914. राकामी —Rājaśekhara's Kāvyamīmāṁsā, Gaekwad's Oriental Series. 1934. राकम —Rājaśekhara's Karpūramañjarī, Kāvyamālā, No. IV., Nirnaya Sagar Press. 1927. राबारा —Rājaśekhara's Bālarāmāyaṇa. Jībānanda Vidyā- sāgara, Calcutta. 1884. राविभ —Rājaśekhara's Viddhaśālabhañjikā, Jībānanda Vidyāsagara, Calcutta. 1883., रुकाअ —Rudraṭa's Kāvyālaṅkāra, Nirnaya Sagar Press. 1909. रुअस —Ruyyaka's Alaṅkārasarvasva. Ed. Gaurīnātha Pāṭhaka. Banaras. 1926. वसुआ —Vallabhadeva's Subhāṣitāvali, Bombay Sans- krit and Prakrit Series. वेपवे —Veṇīdatta's Padyaveṇī, Calcutta. वाकाअसूवृ —Vāmana's Kāvyālaṅkārasūtravṛtti, Vani Vilas Press. 1909. विमुरा —Viśākhadatta's Mudrārākṣasa. Ed. K. T. Telang, Nirnaya Sagar Press. 1935. विप्ररु —Vidyānātha's Pratāparudrīya, Balamanorama Press. 1950.

ABBREVIATIONS LIX विसाद —Viśvanātha's Sāhityadarpaṇa, Nirnaya Sagar Press, 1931. विपु —Viṣṇupurāṇa, Gita Press, Gorakhpur. शूमृश —Śūdraka's Mṛcchakaṭika, Nirnaya Sagar Press. 1916. शाप —Śārṅgadharapaddhati, Bombay Sanskrit and Prakrit Series. 1888. शिकअ —Śivasvāmin's Kapphinābhyudaya, Lahore. 1937. श्रीकाप —Śrivatsalāñchanācārya's Kāvyaparīkṣā, Mithilā Institute, Darbhanga. सुरभा —Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra, Nirnaya Sagar Press. 1952. हनाआ —Harṣa's Nāgānanda, Jībānanda Vidyāsāgara, Calcutta. हरआ —Harṣa's Ratnāvali, Nirnaya Sagar Press. 1925 हमना —Hanumatkavi's Mahānāṭaka. (Also Hanuma- nnāṭaka). Jībānanda Vidyāsāgara. Calcutta, 1939. हागास —Hāla's Gāthāsaptaśatī, Nirnaya Sagar Press. हेकाअ —Kāvyānuśāsana of Hemacandra, Kāvyamālā, Nirnaya Sagar Press.