कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( १११ ) Mallinatha says भर्त्रादिकृतान् i e, done by one's hus- band or others. मनस्विनीनां—( मनस् + विनिः + ङीप् ) प्रशस्तं मनो विद्यते यासां ताः मनस्विन्यः, तासां, (अभिमानवतीनाम्) high- minded or virtuous ladies ईदृशी—( इदम् + √दृश् + कञ्

• ङीप् ) इयमिव दृश्यते इति ईदृशी such; like it. कञ् is added by ' त्यदादिषु दृशोऽनालोचने कञ् ' पा० ३ २. ६० । प्रतिपत्तिः—( प्रति + पद् + क्तिन् ) प्रवृत्तिः a course of action ; inclination. ' प्रतिपत्तिस्तु गौरवे । प्राप्तौ प्रवृत्तौ प्रागल्भ्ये ' इति केशवः । नाम—संभाव्यते an indeclinable used in the sense of possibility कृशोदरि—( कृश + उदर + ङीप् ) कृशं उदरं ( कटिप्रदेशः ) यस्याः सा कृशोदरी, सम्बोधने कृशोदरि O one of slender waist The suffix ङीप् is added option- ally by ' नासिकोदरौष्ठजङ्घादन्तकर्णशृङ्गाच्च ' पा० ४ १ ५५ । i e, a Bahuvrīhi compound ending in नासिका etc optionally takes ङीप् So the other form is कृशोदरा । Some books give तनोदरि for कृशोदरि, It also means the same विचारमार्गप्रहितेन—विचारस्य मार्गे प्रहितं विचार- मार्गप्रहितं, तेन directed through channel of thought i e, after thinking चेतसा—चित्तेन by the mind. तत्— तदनिष्टं i e a wrong done to you त्वयि—with regard to you. न दृश्यते—न ज्ञायते is not known 42. CHANGE OF VOICE :—दुःसहाद् अनिष्टाद् अपि मनस्वि- नीनां ईदृश्या प्रतिपत्त्या भूयते नाम, ( हे ) कृशोदरि, विचारमार्ग- प्रहितं चेतः तत् च त्वयि न पश्यति ॥ ४२ ॥ HINDI TRANSLATION :—न सहने योग्य बुराई से भी मानिनी स्त्रियों का ऐसा (कार्य करने को) मन का झुकाव हो