महाभारत (खंड ६) - अनुशासन, आश्वमेधिक, आश्रमवासिक, मौसल, महाप्रस्थानिक, स्वर्गारोहण व हरिवंश पर्व
Mahabharata (Vol 6) - Anushasana to Harivamsa Parva
महर्षि कृष्णद्वैपायन वेदव्यास द्वारा
पृष्ठ 258, कुल 2566 में से
संदर्भ में पढ़ेंगन्धर्वः—चित्ररथ आदि गन्धर्वरूप, ५६८ अदितिः—देवमाता आदितिरूप, ५६९ तार्क्ष्यः—विनतानन्दन गरुडरूप, ५७० सुविज्ञेयः—सुगमतापूर्वक जानने योग्य, ५७१ सुशारदः—उत्तम वाणी बोलनेवाले ॥ ९८ ॥ परश्वधायुधो देवो अनुकारी सुबान्धवः । तुम्बवीणो महाक्रोध ऊर्ध्वरेता जलेशयः ॥ ९९ ॥ ५७२ परश्वधायुधः—फरसेका आयुधके रूपमें उपयोग करनेवाले परशुरामरूप, ५७३ देवः—महादेवस्वरूप, ५७४ अनुकारी—भक्तोंका अनुकरण करनेवाले, ५७५ सुबान्धवः—उत्तम बान्धवरूप, ५७६ तुम्बवीणः—तूँबीकी वीणा बजानेवाले, ५७७ महाक्रोधः—प्रलयकालमें महान् क्रोध प्रकट करनेवाले, ५७८ ऊर्ध्वरेताः—अस्खलितवीर्य, ५७९ जलेशयः—विष्णुरूपसे जलमें शयन करनेवाले ॥ ९९ ॥ उग्रो वंशकरो वंशो वंशनादो ह्यनिन्दितः । सर्वाङ्गरूपो मायावी सुहृदो ह्यनिलोऽनलः ॥ १०० ॥ ५८० उग्रः—प्रलयकालमें भयंकर रूप धारण करनेवाले, ५८१ वंशकरः—वंशप्रवर्तक, ५८२ वंशः—वंशस्वरूप, ५८३ वंशनादः—श्रीकृष्णरूपसे वंशी बजानेवाले, ५८४ अनिन्दितः—निन्दारहित, ५८५ सर्वाङ्गरूपः—सर्वांग पूर्णरूपवाले, ५८६ मायावी—, ५८७ सुहृदः—हेतुरहित दयालु, ५८८ अनिलः—वायुस्वरूप, ५८९ अनलः—अग्निस्वरूप ॥ १०० ॥ बन्धनो बन्धकर्ता च सुबन्धनविमोचनः । सयज्ञारिः सकामारिर्महादंष्ट्रो महायुधः ॥ १०१ ॥ ५९० बन्धनः—स्नेहबन्धनमें बाँधनेवाले, ५९१ बन्धकर्ता—बन्धनरूप संसारके निर्माता, ५९२ सुबन्धनविमोचनः—मायाके सुदृढ़ बन्धनसे छुड़ानेवाले, ५९३ सयज्ञारिः—दक्षयज्ञ-शत्रुओंके साथी, ५९४ सकामारिः—कामविजयी योगियोंके साथी, ५९५ महादंष्ट्रः—बड़ी-बड़ी दाढ़वाले नरसिंहरूप, ५९६ महायुधः—विशाल आयुधधारी ॥ १०१ ॥ बहुधा निन्दितः शर्वः शङ्करः शङ्करोऽधनः । अमरेशो महादेवो विश्वदेवः सुरारिहा ॥ १०२ ॥ ५९७ बहुधा निन्दितः—दक्ष और उनके समर्थकोंद्वारा अनेक प्रकारसे निन्दित, ५९८ शर्वः—प्रलयकालमें सबका संहार करनेवाले, ५९९ शङ्करः—कल्याणकारी, ६०० शङ्करः—भक्तोंको आनन्द देनेवाले, ६०१ अधनः—सांसारिक धनसे रहित, ६०२ अमरेशः—देवताओंके भी ईश्वर, ६०३ महादेवः—देवताओंके भी पूजनीय, ६०४ विश्वदेवः—सम्पूर्ण विश्वके आराध्यदेव, ६०५ सुरारिहा—देवशत्रुओंका वध करनेवाले ॥ १०२ ॥ अहिर्बुध्योऽनिलाभश्च चेकितानो हविस्तथा ।