महाभारत (खंड ६) - अनुशासन, आश्वमेधिक, आश्रमवासिक, मौसल, महाप्रस्थानिक, स्वर्गारोहण व हरिवंश पर्व
Mahabharata (Vol 6) - Anushasana to Harivamsa Parva
महर्षि कृष्णद्वैपायन वेदव्यास द्वारा
पृष्ठ 268, कुल 2566 में से
संदर्भ में पढ़ें९४७ देवासुरेश्वरः—देवताओं और असुरोंके ईश्वर, ९४८ विश्वः—विराट् स्वरूप, ९४९ देवासुरमहेश्वरः—देवताओं और असुरोंके महान् ईश्वर, ९५० सर्वदेवमयः—सम्पूर्ण देवस्वरूप, ९५१ अचिन्त्यः—अचिन्त्यस्वरूप, ९५२ देवतात्मा—देवताओंके अन्तरात्मा, ९५३ आत्मसम्भवः—स्वयम्भू ॥
उद्भिद् त्रिविक्रमो वैद्यो विरजो नीरजोऽमरः । ईड्यो हस्तीश्वरो व्याघ्रो देवसिंहो नरर्षभः ॥ १४८ ॥
९५४ उद्भित्—वृक्षादिस्वरूप, ९५५ त्रिविक्रमः—तीनों लोकोंको तीन चरणोंसे नाप लेनेवाले भगवान् वामन, ९५६ वैद्यः—वैद्यस्वरूप, ९५७ विरजः—रजोगुणरहित, ९५८ नीरजः—निर्मल, ९५९ अमरः—नाशरहित, ९६० ईड्यः—स्तुतिके योग्य, ९६१ हस्तीश्वरः—ऐरावत हस्तीके ईश्वर—इन्द्रस्वरूप, ९६२ व्याघ्रः—सिंहस्वरूप, ९६३ देवसिंहः—देवताओंमें सिंहके समान पराक्रमी, ९६४ नरर्षभः—मनुष्योंमें श्रेष्ठ ॥ १४८ ॥
विबुधोऽग्रवरः सूक्ष्मः सर्वदेवस्तपोमयः । सुयुक्तः शोभनो वज्री प्रासानां प्रभवोऽव्ययः ॥ १४९ ॥
९६५ विबुधः—विशेष ज्ञानवान्, ९६६ अग्रवरः—यज्ञमें सबसे प्रथम भाग लेनेके अधिकारी, ९६७ सूक्ष्मः—अत्यन्त सूक्ष्मस्वरूप, ९६८ सर्वदेवः—सर्वदेवस्वरूप, ९६९ तपोमयः—तपोमयस्वरूप, ९७० सुयुक्तः—भक्तोंपर कृपा करनेके लिये सब तरहसे सदा सावधान रहनेवाले, ९७१ शोभनः—कल्याणस्वरूप, ९७२ वज्री—वज्रायुधधारी, ९७३ प्रासानां प्रभवः—प्रास नामक अस्त्रकी उत्पत्तिके स्थान, ९७४ अव्ययः—विनाशरहित ॥ १४९ ॥
गुहः कान्तो निजः सर्गः पवित्रं सर्वपावनः । शृङ्गी शृङ्गप्रियो बभ्रू राजराजो निरामयः ॥ १५० ॥
९७५ गुहः—कुमार कार्तिकेयस्वरूप, ९७६ कान्तः—आनन्दकी पराकाष्ठारूप, ९७७ निजः सर्गः—सृष्टिसे अभिन्न, ९७८ पवित्रम्—परम पवित्र, ९७९ सर्वपावनः—सबको पवित्र करनेवाले, ९८० शृङ्गी—सिंगी नामक बाजा अपने पास रखनेवाले, ९८१ शृङ्गप्रियः—पर्वत-शिखरको पसंद करनेवाले, ९८२ बभ्रूः—विष्णुस्वरूप, ९८३ राजराजः—राजाओंके राजा, ९८४ निरामयः—सर्वथा दोषरहित ॥ १५० ॥
अभिरामः सुरगणो विरामः सर्वसाधनः । ललाटाक्षो विश्वदेवो हरिणो ब्रह्मवर्चसः ॥ १५१ ॥
९८५ अभिरामः—आनन्ददायक, ९८६ सुरगणः— देवसमुदायरूप, ९८७ विरामः—सबसे उपरत, ९८८ सर्वसाधनः—सभी साधनोंद्वारा साध्य, ९८९ ललाटाक्षः—ललाटमें तीसरा नेत्र धारण करनेवाले, ९९० विश्वदेवः—सम्पूर्ण विश्वके द्वारा क्रीड़ा करनेवाले, ९९१ हरिणः—मृगरूप, ९९२ ब्रह्मवर्चसः—ब्रह्मतेजसे सम्पन्न ॥ १५१ ॥
स्थावराणां पतिश्चैव नियमेन्द्रियवर्धनः ।