भारतकोश
मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

Malatimadhavam of Mahakavi Bhavabhuti with Commentary

महाकवि भवभूति द्वारा

DevanagariHindipublished377 पृष्ठ

पृष्ठ 230, कुल 377 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 230

२२६ मालतीमाधवे मकरन्दः—इयमार्या योगीश्वरस्य मालत्यभिज्ञानस्योपनेत्री। माधवः—(सकरुणं कृताञ्जलिः।) आर्ये, प्रसीद। कथय, जीवति मे प्रिया सा। सौदामिनी—वत्स, समाश्वसिहि। जीवति सा कल्याणी। माधवमकरन्दौ—(समुच्छ्वास्य।) आर्ये, यद्येवं कथय क एष वृत्तान्त इति। सौदामिनी—अस्ति पुरा करालायतनेऽघोरघण्टः कृपाणपा- णिर्व्यापादितः। माधवः—(सावेगम्।) आर्ये, विरम। ज्ञातो वृत्तान्तः। मकरन्दः—सखे, क इव। माधवः—किमन्यत्। सकामा कपालकुण्डला। मकरन्दः—आर्ये, अप्येवम्। सौदामिनी—एवं यथा निवेदितं वत्सेन। मकरन्दः—भोः, कष्टम्। कुमुदाकरेण शरदिन्दुचन्द्रिका यदि रामणीयकगुणाय संगता। तस्यां तत्कथमस्यास्तत्कण्ठाद्विश्लेषः संभाव्यते ॥ मकरन्दः। अथ मकरन्दः कथं मन्यस इति माधवाधिगमतात्पर्यमाह—यदुपनेत्रीति। सौदामिनी। जीवति न मृता। क्वापि प्राप्तेत्याशयः। माधवमकरन्दौ। अथैष वृत्तान्तः। क्वापि व- र्तते। तदीया चेदं स्रगधिगतेत्येवंरूपः॥ माधवः। अथ पुरा कापालिकोऽघोरघण्टो माधवेन व्यापादित इत्युदन्तदर्शनात्सौदामिनीवाक्यसंपूर्तिमपेक्ष्य तदवश्यमनु- भवसि कपालकुण्डलाकोपस्य फलमिति विघटितस्मृतकपालकुण्डलाप्रतिज्ञो माधवो वदति—आर्ये, विरमेति। अलं प्रयासेन। ज्ञातो मालतीवृत्तान्तः॥ मकरन्दः। अथ मकरन्दोऽश्रुतकपालकुण्डलाप्रतिज्ञः पृच्छति—क इवेति॥ मकरन्दः। सकामा कपालकुण्डलेति वचसो मालतीविनाशप्रतिपादनपरत्वं निश्चित्य जीवति मालतीति दत्ताश्वासां सौदामिनीं पृच्छति—आर्ये, अप्येवमिति। सौदामि- नी। सौदामिनी तु सकामा मालतीहरणेन, न तु व्यापादनेनेत्यभिप्रायेणाह—एवं यथा निवेदितं वत्सेनेति॥ मकरन्दः। अथ मकरन्दो यथानिवेदितं वत्से- नेत्यस्य वचसो मालती नास्तीति संमतिपरत्वमवधार्य भोः, कष्टमित्याह। कुमुदेति। यदि चन्द्रिका रामणीयकगुणार्थं कुमुदसमूहेन सह दैवात्सङ्गता मिलिता, तदा तदसु-