मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

३४ मालतीमाधवे माधवः—वयस्य, किं न कथयामि । श्रूयताम् । गतोऽहमव- लोकिताजनितकौतुकः कामदेवायतनम् । इतस्ततः परिक्रम्य परिश्र- मादुल्लसितमधुरमदिरामोदपरिमलाकृष्टसकलमिलदलिपटेलसंकुलकु- लितमुकुलावलीमनोहराभरणस्य रमणीयाङ्गणभुवो बालबकुलस्यालवा- लपरिसरे स्थितः । तस्य च यदृच्छया निरन्तरनिपतितानि विकसि- तानि कुसुमान्यादाय विदग्धरचनामनोहरां स्रजमभिनिर्मातुमारब्ध- वान् । अनन्तरं च देवस्य संचारिणी मकरकेतनस्य जगद्विजयवैज- यन्तिका निर्गत्य गर्भभवनादुज्ज्वलविदग्धमुग्धबालनेपथ्यविरचनावि- भावितकुमारीभावा महानुभावप्रकृतिरत्युदारपरिजना कापि तत एवागतवती । लज्जां विसृज्य कथयेत्यर्थः ॥ २३ ॥ माधवः—वयस्य, किं न कथयामि । सर्व- विश्रम्भास्पदस्य तवाप्यपह्नवः किमित्याशयः । यदाहुः—समानुरागव्यसनो रह- स्यास्यैकभाजनम् । विपत्प्रतिक्रियादक्षो वयस्यः परिकीर्तितः ॥' इति । अवलोकि- तया जनितं कौतुकं 'अद्य खलु महानुत्सवो मदनोद्याने नागरिकाणाम्, तत्तत्रापि तद्दर्शनार्थं गन्तव्यम्' इत्येवमुत्पादितो गमनोत्साहो यस्य सोऽहं कामदेवायतनमु- त्सवस्थानं गतोऽभूवम् । तत्र चेतस्ततः परिक्रम्य रम्यवस्तुविलोकनलोभा- त्परिश्रमात्परिक्रमणसंजातादुल्लसितो विसर्पन्त्यो मधुरो मनोहोरो मदिरामोदस- मानो यः परिमलः केसरकुसुमस्येव जातिप्रयुक्तः तेनाकृष्टं यत्सकलानां मिल- तामलीनां पटलं तेन संकुला व्यासाकुलिता च या मुकुलश्रेणिः सैव मनोहरमा- भरणं यस्य सः । तथा च रमणीयेऽङ्गणे कामदेवायतनपुरोभागे भवति तथा । तेन सम्यगुत्सवावलोकनयोग्यदेशलमुक्तम् । बालबकुलस्य । बालत्वादुपविश्य करापचयकुसुमस्येत्यर्थः । आलवालपरिसरे प्रतिदिनजलसेकशीतले स्थितः । निरन्तरनिपतितानि सान्द्रनिपतितानि । उपवेशनस्थल एव यावदपेक्षं लभ्यानि विकसितानि तस्य कुसुमानि यदृच्छया स्वेच्छयादाय विदग्धा मनोज्ञा या रचना ग्रथना तया मनोहरां स्रजमभिनिर्मातुमारब्धवान् । अनन्त- रमिति । संचारिणी संचरणशीला जगद्विजयवैजयन्तिका त्रिभुवनविजयलाञ्छ- नभूता पुरःसरी पताका । तामेवानु मन्मथो जगज्जिगीषया निर्गतः । तस्य चाह- मादिशरव्यतामुपगतोऽस्मीत्याशयः । उज्ज्वलं प्रकाशमानं विदग्धमग्राम्यं मुग्धं सुन्दरं बालोचितनेपथ्यं प्रसाधनं तस्य या विरचना तया विभावितः कुमारी- भावः कन्यात्वं यस्याः । प्रथमयौवने वर्तमानत्वात् । वयसा पुनर्न ज्ञायते कुमारी- यमित्याशयः । महानुभावप्रकृतिरतिगम्भीरस्वभावा । अत्युदारोऽतिदक्षिणः । 'उदारो दातृमहतोर्दक्षिणे चाभिधीयते' इति दर्शनात् । परिजनो यस्याः सा । तत एव यत्राहं स्थितस्तत्रैवेति सप्तम्यर्थे तसिः । सार्वविभक्तिकत्वात् । अथ तत्प्रथमतो