भारतकोश
मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

Malatimadhavam of Mahakavi Bhavabhuti with Commentary

महाकवि भवभूति द्वारा

DevanagariHindipublished377 पृष्ठ

पृष्ठ 49, कुल 377 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 49

द्धोसि । (सलज्जम् ।) कहं दे वि महाणुहावा एत्थ एव्व । (उपसृत्य ।) पणमामि । उभौ—मन्दारिके, इत आगम्यताम् । मन्दारिका—केलहंसक, उवणेहि चित्तफलअं । कलहंसः—गिण्हे इमं । मन्दारिका—केनँ किंणिमित्तं वा एत्थ मालदी अहिलिहिदा । कलहंसः—जो एव जंणिमित्तं मालदीए । मन्दारिका—(सहर्षम् ।) दिट्ठिआ उवदंसिदफलं विण्णाणं पआवइणो । मकरन्दः—सखि मन्दारिके, यदत्र वस्तुन्येष ते वल्लभः कथयति, अपि तत्तथा । मन्दारिका—महाभाअ, तत्तहा । मकरन्दः—क्व पुनर्मांलती माधवं प्राग्दृष्टवती । १. कलहंसक, उपनय चित्रफलकम् । २. गृहाणेदम् । ३. केन किंनिमित्तं वात्र मालत्यभिलिखिता । ४. य एव यन्निमित्तं मालत्या । ५. दिष्ट्या उपदर्शितफलं विज्ञानं प्रजापतेः । ६. महाभाग, तत्तथा । चोरो हि पदन्यासलिङ्गानुसरणेनैव गृह्यते । सलज्जामिति । तत्स्वामिसं- निधौ तेन सहोपहसनानौचित्यात् । कथं तावपि महानुभावावत्रैव ॥ इत आ- गम्यतामित्यादरोक्तिः । तस्याः समनन्तरकार्योपयोगात्तदनुनयार्थम् ॥ मन्दा- रिका । कलहंसक, उपनय चित्रफलकम् ॥ कलहंसः । गृहाणेदम् ॥ मन्दा- रिका । कलहंसकं प्रति । केन किंनिमित्तं वात्र मालत्यभिलिखिता ॥ कलहंसः । य एव यन्निमित्तं च मालत्या लिखितो माधवस्तेनैव तद- र्थमेवोत्कण्ठाविनोदार्थमेव मालती लिखितेत्यर्थः । मन्दारिका—सहर्ष- मिति । कामन्दकीपरिजनस्यास्मदाद्दर्श्यव्यापारः फलोन्मुख इति हर्षहेतुः । दिष्ट्या उपदर्शितफलं विज्ञानं प्रजापतेः । ईदृशयुवद्वयनिर्माणं विधातुः शिल्पकौ- शलमनयोरन्योन्यानुरागप्रकर्षेण दर्शितफलं जातम् । परिणयरूपा परिणतिरेवैतः परमवशिष्टेति भावः ॥ मकरन्दः । अत्र प्रतिच्छन्दकरूपे वस्तुनि यदेष ते पतिः कथयति मालत्या लिखितमुत्कण्ठाविनोदनायेति । अपि प्रश्ने । किं तत्तथा सत्य- मित्यर्थः ॥ मन्दारिका । महाभाग, तत्तथा ॥ मकरन्दः—केति । येन