मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

४४ मालतीमाधवे मन्दारिका—१लवङ्गिका भणादि वादाअणगदेत्ति । मकरन्दः—नन्वमात्यभवनासन्नरथ्यैव बहुशः संचरावहे । तदुपपन्नमेतत् । मन्दारिका—२अणुमण्णादु महाभाओ । जाव एदं भववदो दे- वस्स मअणस्स सुचरिअं पिअसहीए लवङ्गिआए णिवेदिस्सामि । मकरन्दः—प्राप्तावसरमेतद्भवत्याः । (उत्थाय परिकामतः।) मकरन्दः—वयस्य, मध्याह्नोऽतिवर्तते । तदेहि । संस्त्यानमेव प्रविशावः । (उत्थाय परिकामतः।) माधवः—एवं हि मन्ये । घर्माम्भोविसरविवर्तनैरिदानीं मुग्धाक्ष्याः परिजनवारसुन्दरीणाम् । तत्प्रातर्विहितविचित्रपत्ररेखा- वैदग्ध्यं जहति कपोलकुङ्कुमानि ॥ ४० ॥ १. लवङ्गिका भणति वातायनगतेति । २. अनुमन्यतां महाभागः । यावदिदं भगवतो देवस्य मदनस्य सुचरितं प्रियसख्यै लवङ्गिकायै निवेदयिष्यामि । उत्कण्ठाविनोदाय तद्रूपमलिखदिति भावः ॥ मन्दारिका । लवङ्गिका भणति वातायनगतेति ॥ एतद्गवाक्षमार्गेण दर्शनमित्यर्थः ॥ मन्दारिका । अनुमन्यतां महाभागः यावदिदं भगवतोऽप्रतिहतभावस्य देवस्याशक्यसंघटनेदृशमिथुनसंघ- टनानुगुणव्यापाराहमकक्रीडावतो मदनस्य सुचरितमन्योन्याकृतिनिर्माणहेतुपरस्प- रानुरागलक्षणं लवङ्गिकायै निवेदयिष्यामि । तथैवाहमत्र नियुक्ता, तमिमं वृत्तान्तं तस्यै निवेदयामि । सा पुनर्यथोचितमाचरिष्यतीति भावः ॥ मकरन्दः—प्रा- प्तेति । भवत्या । एतन्माधवालोकितस्य दृढीकृततदनुरागस्य तदभिलिखितमा- लतीरूपसंपादयिष्यमाणमालतीमनःप्रत्ययस्यास्य प्रतिच्छन्दकस्य लवङ्गिकायै नि- वेदनं प्राप्तोऽवसरो यस्य तत् । अवसरोचितमित्यर्थः ॥ संस्त्यानं सदनम् ॥ धर्माम्भ इत्यादि । मुग्धे सुन्दरे अक्षिणी यस्यास्तस्याः परिचारिकाणां वारविलासिनीनां कपोलकुङ्कुमानि कर्तॄणि कपोलयोरनुलिप्तानि कुङ्कुमानि । अनेनानुलेपनविशेष उक्तः । यथा—'वैदग्ध्येनोपरचितं स्तनयोर्वा कपोलयोः । उन्मादनं नयनयोर्य- त्प्रसादनुलेपनम् ॥' इति । घर्माम्भसः स्वेदजलस्य विसरो बिन्दुसमूहस्तस्य