भारतकोश
मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

मालतीमाधवम् (महाकवि भवभूति - शास्त्रीय शृंगार एवं तान्त्रिक प्रकरण नाटक सम्पूर्ण १० अङ्क)

Malatimadhavam of Mahakavi Bhavabhuti with Commentary

महाकवि भवभूति द्वारा

DevanagariHindipublished377 पृष्ठ

पृष्ठ 73, कुल 377 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 73

द्वितीयोऽङ्कः । ६७ मालती—(सहर्षम् १) सेहि, तं क्खु भअवदीए गहीदनामहेअं सवहा तादो सुमरेदि । लवङ्गिका—सेहि, समं किल भअवदीए गुरुसआसादो किज्जा- हिगमो किदो त्ति तक्कालवेदिणो मन्तअन्ति । कामन्दकी— तत उदयगिरेरिवैक एष स्फुरितगुणद्युतिसुन्दरः कलावान् । इह जगति महोत्सवस्य हेतु- र्नयनवतामुदियाय बालचन्द्रः ॥ १० ॥ लवङ्गिका—(अपवार्य ।) अवि णाम माहवो हवे । कामन्दकी— असौ विद्याशाली शिशुरपि विनिर्गत्य भवना- दिहायातः संप्रत्यविकलशरच्चन्द्रवदनः । १. सखि, तं खलु भगवत्या गृहीतनामधेयं सर्वथा तातः स्मरति । २. सखि, समं किल भगवत्या गुरुसकाशाद्विद्याधिगमः कृत इति त- त्कालवेदिनो मन्त्रयन्ते । ३. अपि नाम माधवो भवेत् । लतीविपत्तिस्तारे कृतनिबन्ध्नो भविता । शूरानुरागिण्यो हि युवतयो भवन्तीत्यपि दर्शितं भवतीति व्याख्यानान्तरम् ॥ ९ ॥ मालती । सखि, तं खलु भगवत्या गृहीतनामधेयं सर्वथा तातः स्मरति । स्वयं देवरातनामाग्रहणे मालत्या भाविश्वशुर- त्वव्यवसायो बीजम् ॥ लवङ्गिका । समं किल तयोर्भगवत्या गुरुसकाशाद्विद्या- धिगमः कृत इति तत्कालवेदिनो मन्त्रयन्ते ॥ कामन्दकी—तत इत्यादि । ततोऽस्माद्देवरातादुदयगिरेरिवैक एषः । पित्रोरेकपुत्रतयातीव प्रेमपदत्वमुक्तम् । स्फुरिताः प्रकाशा गुणा गाम्भीर्यादय एव द्युतयस्ताभिः सुन्दरः । कलावांश्चतुःषष्टिक- लाभिज्ञः । इह जगति नयनवतां चक्षुष्मन्मात्रस्य सर्वस्यापि प्राणिजातस्य महोत्सवस्य हेतुराह्लादकारी । लावण्यसंपदनेनोक्ता । बालश्चन्द्र इव बालचन्द्रः । प्रथमयौवनमने- नोक्तम् । उदियायोद्भूतः । श्लेषोपमागर्भो रूपकालंकारः ॥ १० ॥ लवङ्गिका । अपि नाम माधवो भवेत् । यत्र तवानुरागः स एव माधव एवंगुणविशिष्टः संभाव्यत इत्यर्थः ॥ कामन्दकी—असाविति । असौ देवरातनन्दनो विद्याभिः शालत इति विद्याशाली शिशुः सन्नपि भवनाद्विनिर्गत्य संप्रतीहायातः संपूर्णशरच्चन्द्रवदनः । यस्यावलोकनप्रदेशे । यत्र स्थित्वा सोवलोकयते तत्रेत्यर्थः । नारीणां पौरयोषितामु-