मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

९८ मालविकाग्निमित्रे परिव्राजिका—स चाटव्यन्तरे निविष्टो गताध्वा वणिग्जनः राजा—किं चान्यत् । परिव्राजिका—ततः तूणीरपट्टपरिवद्धभुजान्तराल- मापार्णलम्बिशिखिपिच्छकलापधारि । कोदण्डपाणि निनदत्प्रतिरोधकाना- मापातदुष्प्रसहमाविरभूदनीकम् ॥ १० ॥ (मालविका भयं रूपयति ।) विदूषकः—भोदि, मा भआहि । अदिक्कन्तं खु तत्तहोदी क- हेदि । राजा—ततस्ततः । परिव्राजिका—ततो मुहूर्ते बद्धायुधास्ते पराङ्मुखीभूताः सार्थ- वाहयोद्धारस्तस्करैः । राजा—हन्त, इतः परं कष्टतरं श्रोतव्यम् । परिव्राजिका—ततः सुमतिः इमां परीप्सुर्दुर्जाते पराभिभवकातराम् । भर्तृप्रियः प्रियैर्भर्तुरानृण्यमसुभिर्गतः ॥ ११ ॥ प्रथमा—अहो, हदो सुमदी । १. भवति, मा बिभेहि । अतिक्रान्तं खलु तत्रभवती कथयति । २. अहो, हतः सुमतिः । हि कथयतु भगवत्यत्रभवत्या वृत्तान्तमशेषम् ॥ तूणीरपट्टेत्यादि । स्पष्टोऽर्थः। भवति, मा बिभेहि । अतिक्रान्तं खलु तत्रभवती कथयति ॥ इमामित्यादि दुर्जात आपदि पराभिभवकातराम् । परेषां शत्रूणामभिभव आक्रमणं त- स्मात्कातरां दुःखितामिमां मालविकां परीप्सुः पर्याप्तुं परित्रातुमिच्छुः । ‘आपङ्ग- प्यृधामीत्’ इतीत्वम् । ‘अत्र लोपोऽभ्यासस्य’ इत्यभ्यासलोपः ‘पर्याप्तिः स्यात्परि- त्राणं हस्तधारणमित्यपि’ इत्यमरः । भर्तृप्रियः स्वामिभक्तः । प्रियैरिष्टैरसुरि- प्राणैर्भर्तुर┈┈┈┈गत प्राप्त ॥ अहो, हत सुमति ॥ अत खलु भर्तृदारि