मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

स व्यापकपरार्थत्वव्यावृत्त्या चागुणो मतः । पुरुषोऽयमधिष्ठाता बुद्ध्यादेरगुणत्वतः ॥ भोक्ता च पुरुषस्सिद्धयेत् बुद्ध्यादेर्भोक्त्रभावतः । पुमान्न कस्यचित्कर्ता किन्तु भोक्तैव केवलम् ॥ इति सांख्यास्त्वाहुरिति न्यायरत्नाकरोदितम् । द्रष्टा वा पुरुषश्रेष्ठः बुद्ध्यादेर्दृश्यभावतः ॥ शास्त्राणां च महर्षीणामन्येषां दिव्यचक्षुषाम् । कैवल्यार्थं प्रवृत्तेश्च स्यात्पुमान् प्रकृतेः परः ॥ दुःखात्मका हि बुद्ध्यायाः स्वभावो दुरतिक्रमः । वियोगश्शक्यसंपादः पुरुषस्यातदात्मनः ॥ तस्माद्योऽस्ति स आत्मेति सिद्धः सत्त्वविलक्षणः । सुखदुःखव्यवस्थातः नाना सर्वगतश्च सः ॥ शरीरभेदाद्भेदश्चेत्स्यात्पाण्यादिविभेदतः । मध्यस्थः केवलः साक्षी द्रष्टाऽकर्तेति निश्चितः ॥ चिदभिव्यक्तिचित्सङ्गचिच्छायापत्तिलक्षणात् । संनिधेः बुद्धिरप्येषाऽचेतना चेतनायते ॥ विमृश्य शास्त्रयुक्त्यैवं कूटस्थं ज्ञानलक्षणम् । साक्षात्कृत्वाऽन्यताख्यात्याऽनन्तं कैवल्यमश्नुते । इति कापिलसिद्धान्तसिद्धः पुरुष ईरितः । प्रमेयसंग्रहोक्तं यत्तदप्यत्रोपयुज्यताम् ॥