मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

[Header] नैयायिकात्मा 129

क्रियाकरणयोः कर्त्रा संबन्धस्यानुकीर्तनम् । व्यपदेशस्स द्विविधः प्रथमोऽयं निशम्यताम् ॥ प्रासादो ध्रियते स्तम्भैः वृक्षो मूलैश्च तिष्ठति । इत्यत्र समुदायस्यावयवेनानुकीर्तनम् ॥ तथैवान्येन चान्यस्य व्यपदेशोऽपि दृश्यते । प्रपश्यति प्रदीपेन कुठारेण प्रवृश्चति ॥ अत्रास्ति व्यपदेशोऽयं यथा पश्यति चक्षुषा । मनसा च विजानाति बुद्ध्या मीमांसते पुनः ॥ शरीरेण सुखं दुःखं तथाऽनुभवतीत्यपि । व्यपदेशस्योभयथा सिद्धेः तन्नावधार्यते ॥ किमत्रावयवेन स्यात् संघातस्यानुकीर्तनम् । अथवाऽन्येन चान्यस्येत्येवं संशयसंभवे ॥ 2 यद्दर्शनस्पर्शनाभ्यामेकार्थग्रहणादिति । न्यायाचार्यकृतं सूत्रं तद्भाष्यमिह वर्ण्यते ॥ दर्शनेन गृहीतोऽर्थः स्पर्शनेनापि गृह्यते । यमद्राक्षं चक्षुषा तं स्पर्शनेन स्पृशाम्यहम् ॥ यं चास्पार्शं स्पर्शनेन तं पश्यामीह चक्षुषा । इत्येकविषयावेतौ प्रत्ययावेककर्तृकौ ॥ प्रतिसंधानविषयौ नच संघातकर्तृकौ । तथैव प्रत्ययावेतौ नेन्द्रियेणैककर्तृकौ ॥

[Footer] M.R. 17.