मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

नैय्यायिकात्मा 131 तत्रानुमानज्ञानस्य यथाऽऽत्मा याति कर्मताम् । तथाऽहंप्रत्ययस्यैव प्रत्यक्षस्यापि गच्छतु ॥ देहादिव्यतिरिक्तश्च यथा लिङ्गेन गम्यते । तथाऽहंप्रत्ययेनापि गम्यतां तद्विलक्षणः ॥ ज्ञानेच्छासुखदुःखादि किलेदं लिङ्गमात्मनः । एकाश्रयतया ज्ञातमनुसन्धातृबोधकम् ॥ ज्ञाते तत्राफलं लिङ्गं अज्ञाते तु न लिङ्गता । तस्मात्प्रत्यक्ष एवात्मा वरमभ्युपगम्यताम् ॥ वृद्धागमानुसारेण संविदालोकनेन वा । अथवाऽभिनिवेशेन किमनेन प्रयोजनम् ॥ अनुमेयत्वमेवास्तु लिङ्गेनेच्छादिनाऽऽत्मनः । शास्त्रेष्वनेकहेतूक्तिः न दोषाय कथास्विव ॥ नहि प्रत्यक्ष आत्मा किं त्वपरोक्ष इतीतरे । केवलं शब्दभेदोऽत्र तुच्छता वा प्रसज्यते ॥ सुखदुःखादिभोक्तृत्वस्वभावो हेय एव सः । उपादेयस्तु भोगादिव्यवहारपराङ्मुखः ॥ 5 तत्त्वज्ञानेन तेनास्य मिथ्याज्ञानेऽपबाधिते । रागद्वेषादयो दोषाः तन्मूलाः क्षयमाप्नुयुः ॥ क्षीणदोषस्य नोदेति प्रवृत्तिः पुण्यपापिका । तदभावान्न तत्कार्यं शरीराद्युपजायते ॥