मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

134 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके

पूर्वोपलब्धेऽभिप्रेते हीच्छा भवति कस्यचित् । नान्येन पुरुषेणोपलब्धेऽपि विषये क्वचित् ॥ अन्येद्युरुपलब्धेऽर्थेऽप्यन्येद्युर्भवति ह्यसौ । समानकर्तृका सोपलम्भेनेत्यवगम्यते ॥ यदि विज्ञानमात्रं तदुपलम्भकमिष्यते । तस्मिन्नस्तमिते कस्यान्द्येद्युरिच्छा भविष्यति ॥ विज्ञाता यदि विज्ञानात् नित्यः कश्चिदुपेयते । स एवचोपलब्धा स्यात्स भवेदेषिताऽपि च ॥ 4 अत्राह नोपपन्नेच्छेत्येष संप्रत्ययः क्व नः । विज्ञानात्तावदन्यं तं नचैवोपलभामहे ॥ नास्मिन्नसति विज्ञानसद्भावो नोपपद्यते । प्रत्यक्षसिद्धत्वादेव तत एव क्षणात्मता ॥ नच ज्ञातारि विज्ञानादन्यस्मिन् असति क्वचित् नोपपन्नाऽन्येद्युरिच्छा ज्ञाने च क्षणिकात्मनि ॥ प्रत्यक्षसिद्धत्वादेव दृष्टं नैतदपि क्वचित् । अन्येद्युरुपलब्धा यस्स एवैषिष्यतीत्यपि ॥ इदं तु दृष्टमस्माभिः क्वचिदन्यविलोकि तम् । इच्छत्यन्यः क्वचिन्नेति सन्तत्यैक्यं नियामकम् । 5 अत्रोच्यते नास्मर्तार इच्छन्तीत्युपपद्यते । नादृष्टपूर्वे स्मरणं कस्यापि हि भविष्यति ॥