मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

कौमारिलात्मा 141 शरीरेन्द्रियबुद्धिभ्यो व्यतिरिक्तत्वमात्मनः। नित्यत्वं चेष्यते शेषं शरीरादि विनश्यति ॥ नित्यः कर्तृत्वभोक्तृत्वे प्रतिपन्नोऽपि सन् यदा । न कर्मफलसम्बन्धं भोगकालेऽवबुद्ध्यते ॥ मया तत्तु कृतं कर्म तस्येदं भुज्यते फलम् । शुभाशुभं मयैवेति तदा कोऽस्य रसो भवेत् ॥ कुर्वन्नप्यशुभं कर्म तेनैवं चिन्तयेन्नरः । न स्मरिष्यामि भोगेऽहमिति नैतद्विवर्जयेत् ॥ तत्र नित्यत्वपक्षेऽपि कृतनाशाकृतागमौ । फलतस्तुल्यरूपौ चेत् वृथा तत्प्रतिपादनम् ॥ 2 नैष दोषः न भोगे हि स्मृतिर्न उपयुज्यते । न प्रवृत्तिर्निवृत्तिर्वा भोगकाले स्मृतेर्भवेत् ॥ प्राक्प्रवृत्तेस्तु साऽस्त्येव विदुषां शास्त्रतः स्फुटा । पश्चादपिच शास्त्रज्ञाः विमृशन्त्येव केचन ॥ अपरामृश्यमानेऽपि स्वापकाले सुखाश्रये । संभोगे मृदुशय्यादौ प्राक्प्रवृत्तिश्च दृश्यते ॥ 3 तत्र नित्यविभुत्वाभ्यामात्मानो निष्क्रिया यदि सुखदुःखाविकार्याश्च कीदृशी कर्तृभोक्तृता ॥ अथ कर्तृत्ववेलायां दुःखादेश्चापि जन्मनि । प्राग्रूपादन्यथात्वं स्यात् नित्यताऽस्य विरुद्ध्यते