मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

प्राकट्यवादः 18 तत्रापरोक्षं दृष्टत्वं घटो दृष्टो मयेति हि । दृष्टत्वमनुसंधत्ते सर्वोऽप्यर्थस्य चात्मना ॥ नान्यथा ह्यर्थसद्भावो दृष्टस्सन्नोपपद्यते । ज्ञानं चेन्नेत्यतः पश्चात्प्रमाणमुपजायते ॥ तथैवानुमिते ह्यर्थे मया ज्ञातोऽग्निरित्यपि । ज्ञातत्वमनुसंधत्ते ज्ञातता नाक्षगोचरा ॥ अथाप्यत्रोपपत्तिं ते सूक्ष्मदृष्ट्या प्रचक्षते । ज्ञातता ह्यात्मनोऽर्थेन संबन्धः प्राप्तिलक्षणः ॥ कर्तृकर्मात्मनोर्मातृमेययोराप्तिरेव सा । सैव प्राकट्यदृष्टत्वज्ञातत्वादिपदोदिता ॥ व्यापारोऽवश्यवक्तव्यः पुमान् येन प्रवर्तितः । अर्थोऽपि प्रापितश्च स्यात्प्रमेयाधिगतिर्हि सा ॥ मानसाध्यक्षवेद्या सा परोक्षो विषयो यदि । कल्पयेदेव विज्ञानमन्यथाऽनुपपत्तितः ॥ तं पदार्थान्तरं प्राहुः प्राकट्यमिति पण्डिताः । एवं प्राकट्यतत्त्वार्थो न्यायरत्नाकरे स्फुटः ॥ २ संविदं स्वप्रकाशां तु मन्यन्ते ये च तन्मते । स्वोत्पत्तिसमये संवित् वेत्तारं वेद्यमेव च ॥ स्वस्वरूपं भासयति न त्वेषां तु परस्परम् । संबन्धं स्वस्वरूपस्यानिष्पन्नत्वादसत्त्वतः ॥