मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

206 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके 13 कर्मानुष्ठानजनितदेवताबुद्धिरेव हि । अदृष्टमिति सिद्धान्तः बादरायणसम्मतः ॥ यागो हि देवतापूजा पूजनं प्रीणनं मतम् । अतो यज्ञाराधितस्सन् फलं देवः प्रयच्छति ॥ नच प्रीतेरपूर्णत्वं नच कोपात्सदुःखता । फलप्रदित्सारूपत्वादुभयोरपि कर्मणोः ॥ विग्रहो हविरादानं युगपत्कर्मसन्निधिः । प्रीतिः फलप्रदानं च देवतानां न विद्यते ॥ इति लाघवयुक्तिस्तु शास्त्रेणैव व्यपोद्यते । प्रजया पशुभिश्चैव तृप्त एनं समर्धयेत् ॥ अन्नादो वसुदानश्चेत्याद्याः बह्वीरधीयते । यथा स्वर्गपरो वेदः तथा वै देवतापरः ॥ प्रत्यक्षमुभयं कस्माद्देवताद्वेषसंभवः । कृष्यादौ मर्दनादौ च फलं स्यात्स्वस्वशक्तितः । न तद्वदेव शास्त्रीये कर्मण्यपि कुतो भवेत् । नहि दृष्टान्तमात्रेण श्रुतस्य त्याग इष्यते ॥ राज्ञामाज्ञानुवृत्त्यादेः प्रीतिकोपौ हि सिध्यतः । प्रधानकर्मवत्प्रीतिः गुणकर्मस्वपीष्यते ॥ केचित्सत्त्वसमुद्रेकं द्रव्यादिष्वनुजानते । सोऽपीशसंकल्पनिघ्नः तं विना न तृणं चलेत् ॥