मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

208 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके

नास्यास्मिन् रमणं वेति निरुक्तं यास्कसूरिणा । इति गौतमशास्त्रस्य भाष्ये मस्करिणोदितम् ॥ विहितस्याननुष्ठानान्निन्दितस्य च सेवनात् । अनिग्रहाच्चेन्द्रियाणां नरः पतनमृच्छति ॥ हिंसास्तेयानृताब्रह्मचर्यग्रहणभेदतः । निषिद्धं कर्म सकलं संजग्राह पतञ्जलिः ॥ यत् शौचसंतोषतपस्स्वाध्यायेश्वरसेवनम् । विहितस्य च सर्वस्य पञ्चधा संग्रहो ह्ययम् ॥ 2 नित्यकाम्यविभेदेन विहितं द्विविधं पुनः । काम्यमेव हि कर्मेति यदि मीमांसका विदुः ॥ सर्वस्यैव च काम्यत्वे कामना न भवेद्यदि । सर्वोऽपि वैदिकः पन्थाः भवेद्दत्तजलाञ्जलिः ॥ कैश्चित्तु सकलं कर्म नित्यमेवेति भण्यते । तथात्वे पुरुषाशक्त्या शास्त्रं हि स्यादवत्सलम् ॥ तन्नित्यकाम्यभेदेन विभागो न्यायविन्मतः । तत्र नित्यं तु शक्याङ्गं काम्यमुक्ताङ्गकं मतम् ॥ नित्यकाम्यस्वरूपैक्ये विनियोगपृथक्त्वतः । फलार्थं क्रियमाणेऽपि नित्यं भवति तन्त्रतः ॥ नित्येन काम्यसिद्धिं तु कल्पकाराः प्रचक्षते । प्रत्यवायपरीहारफलं नित्यं प्रचक्षते ॥