मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

224 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके निर्विशेषविदां सृष्टिकथाफलमिदं मतम् । सर्वस्य ब्रह्मकार्यत्वे सर्वं ब्रह्माधितिष्ठति ॥ नेतिनेतिनिषेधेन निषिद्धमखिलं भवेत् । सृष्ट्याद्यकथयित्वैव निषेधे केवले कृते ॥ ब्रह्मानध्यस्तवस्तूनां नित्यानां सत्त्वशङ्कया । सर्वं ब्रह्मातिरिक्तं न प्रतिषिद्धं भवेदिति ॥ यच्चौपनिषदानां तु सविशेषविदां मतम् । निरूपितं प्रागित्थं तु दैवपौरुषनिर्णयः ॥ दैवे पुरुषकारे च कर्मसिद्धिर्व्यवस्थिता । पौरुषस्य त्वभावे हि दैवं नैव प्रसिद्ध्यति ॥ प्राग्दैहिकं पौरुषं हि दैवमित्युच्यते बुधैः । व्यज्यते तद्बहुफलोदयादप्यल्पयत्नतः ॥ केचिद्दैवात्स्वभावाद्वा कालात्पुरुषकारतः । संयोगे केचिदिच्छन्ति फलं कुशलबुद्धयः ॥ यथा ह्येकेन चक्रेण न रथस्य गतिर्भवेत् । एवं पुरुषकारेण विना दैवं न सिद्ध्यति ॥ (49) शास्त्रसामर्थ्यम्. 1 यच्चात्र शास्त्रवैयर्थ्यचोद्यं किंचित्समाहितम् । तस्य प्रपञ्चो ज्ञातव्यः गीताशास्त्रनिरूपितः ॥