मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

262 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके द्विधाऽपि जगतो नास्ति मिथ्यात्वं तुच्छताऽपिवा एवं द्वैतादिसिद्धान्ते निर्णीता प्रायशो गतिः ॥ (54) अभाववादः. 1 अथचाभावतत्त्वस्य जिज्ञासाऽत्र प्रवर्तते । अभावतत्त्वव्यत्यासाद्विवादाना समुद्भवः ॥ अभावो निस्स्वभावस्स्यान्न कार्यं नापि कारणम् । तस्मान्नोत्पद्यते नैवोच्छिद्यते नित्य एव सः ॥ नित्येन प्रागभावेन ध्वंसेनापिच तादृशा । ग्रस्तं विश्वं निस्स्वभावं तच्छून्यमिति सौगताः । तत्रातिरिक्तमपरे त्वभावं नानुजानते । अनुजानन्तोऽपि परे तत्तत्त्वं त्वित्थमूचिरे ॥ 2 नास्तीत्याद्यध्यक्षसिद्धो ह्यभावो भूतलादिषु । घटादेः, वस्तुभूतोऽसौ नहि निह्नवमर्हति ॥ अभावव्यवहारोऽपि निःशङ्कगमनादिकः । तन्मात्रानुभवेनैव ख्यातो निष्कण्टकाध्वसु ॥ यदा यत्र च दृश्यत्वे सत्यप्यनुपलम्भनम् । तदभावव्यवहृतिस्तदानीं संप्रवर्तते ॥ ज्ञेयाभावस्य तु ज्ञानाभावरूपत्वकल्पने । अभावाख्यपदार्थोऽङ्गीकृत एव भवेन्ननु ॥