मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

अभाववादः 267

अभावो निस्स्वभावस्स्यात् तुच्छं चाळीकमुच्यते । न कार्यं कारणं मेयः मानं वाच्यश्च नेष्यते ॥ जगतो मिश्ररूपत्वं स्यादभावो न चेदिह । इत्यादि यद्वार्तिकोक्तं तत्राहुरिदमुत्तरम् ॥ भावो भावादिवान्यस्मादभावांशोऽप्यसौ मिथः । असंकीर्णोऽभ्युपेतव्यः स कथं वा भविष्यति ॥ अन्योन्यमप्यभावानां यद्यसंकीर्णता स्वतः । भावैः किमपराद्धं वा परतश्चेत्कुतो नु सा ॥ भावेभ्यो यद्युपेयेत भवेदन्योन्यसंश्रयम् । अभावान्तरजन्या चेत् अनवस्था दुरुत्तरा ॥ नन्वभावप्रतिक्षेपे नञः किं वाच्यमुच्यते । नैव शब्दानुसारेण वाच्यस्थितिरुपेयते ॥ बौद्धाः खलु वयं लोके सर्वत्र ख्यातकीर्तयः । विकल्पमात्रशब्दार्थपरिकल्पनपण्डिताः ॥ ननुचानेन मार्गेण यद्यभावो निरस्यते । एकादशप्रकारैषाऽनुपलब्धिः क्व गच्छतु ॥ सत्यमेकादशविधाऽनुपलब्धिरिहेष्यते । सा त्वसद्व्यवहारस्य हेतुः नाभावसंविदः ॥ स्वभावहेतावन्तस्स्था एता अनुपलब्धयः । स चासद्व्यवहारः तद्योग्यताऽत्र विवक्षिता ॥