मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

276 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके लक्षणादधिके भेदे क्ववाऽतीतत्वसंभवः । तस्यैव तत्त्वे किं केन किमर्थं साधनं भवेत् ॥ व्यावृत्तेश्च फलत्वे तु तदेवमवगम्यताम् । शरीरं पार्थिवं गन्धवत्त्वात् घटपटादिवत् ॥ शरीरमाप्यं न भवेत् गन्धादित्येवमादिषु । शरीरादेः पार्थिवत्वसंशयादेर्विशोधनम् ॥ एवं तदात्मना शङ्काविषयेष्वपि वस्तुषु । तल्लक्षणस्य राहित्यात्तदन्यत्वं हि सिद्धयति ॥ तस्यापि तेभ्यो वस्तुभ्यो व्यतिरेकः प्रसिद्धयति लक्षणादेव तत्सिद्धेः व्यावृत्तिः फलमुच्यते ॥ तस्माद्धर्मः प्रमेयात्मा धर्मिनिष्कर्षमाचरन् । लक्षणं, न प्रमाणात्मेत्येष लक्षणनिर्णयः ॥ अतो न मानताऽन्येषां केवलव्यतिरेकिणः । द्व्यंशोऽवरोपितो भारः तेषां हैतुकभञ्जने ॥ इति न्यायपरिशुद्धिकृतां लक्षणनिर्णयः । भावान्तराभावविदां सर्वेषामेष सम्मतः ॥ (56) प्रमाणस्वरूपम्. 1 प्रमाणशब्दव्युत्पत्तिः स्याद्भावे करणेऽपिच । प्रमा प्रमाणमित्येके विदुस्तत्करणं परे ॥