मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

प्रत्यक्षवादः 34 परीक्षमाणो भावांस्तु विद्वान् बुद्ध्याऽध्यवस्यति इदमस्ति तथा चेदं नास्तीति निरुपद्रवम् ॥ सर्वभावास्स्वभावास्स्वभिलप्या इति स्थितम्। एवं क्रमेण प्रायेण सौगताः प्रत्यवस्थिताः ॥ (71) प्रत्यक्षवादः. 1 अथ प्रमाणभेदानां विचारोऽत्र प्रवर्तते । प्रत्यक्षस्य च तत्रादौ विकल्पः प्रविभज्यते ॥ अक्षं प्रतिगतं यत्र सा धीः प्रत्यक्षमुच्यते । तां हि चक्षुः जनकतासम्बन्धेनानुगच्छति ॥ विषयेऽपि प्रतिगतमक्षं तेनेत्थमुच्यते । प्रत्यक्षः पुरुषः योषा प्रत्यक्षेति बुधैरिह ॥ इन्द्रिये संनिकर्षे वा तत्सम्बन्धात्प्रयुज्यते । न च युक्तोऽव्ययीभाव इत्याह न्यायमञ्जरी ॥ 2 प्रत्यक्षमेवानुभव इति लौकायतं मतम् । परोक्षमनुमित्यादिज्ञानं स्मृतिसमुच्चयः ॥ अनुमानं स्मृतिः प्रत्युत्पन्नकारणसंभवा । इति प्राभाकराः प्राहुरित्यपि ज्ञायते क्वचित् ॥ परोक्षमेव विज्ञानं तद्धि स्यादानुमानिकम् । प्रत्यक्षमेव नास्तीति सौत्रान्तिकमुखा विदुः ॥ M.R. 44