मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

अनुमानसमर्थनवादः ३६. यत्र चात्यन्तभेदोऽस्ति गवाश्वादौ न तत्र हि । सामानाधिकरण्यं, तत् युगपन्न प्रयुज्यते ॥ अत्यन्ताभेदसत्त्वेन घटकुम्भादिवस्तुषु । सह प्रयोगो नैवास्ति नात्र तादात्म्यमिष्यते ॥ वृक्षोऽयं शिंशपेत्येवं प्रयोगो धीमतामपि । सामानाधिकरण्यं स्यात्तत्र तादात्म्यलक्षणम् ॥ वृक्षत्वं यद्यतिपतेत् शिंशपा कुत्रचित्तदा । स्वात्मानमेव संजह्यात् विपक्षे बाधकं न्विदम् ॥ तदुत्पत्तिः तदात्मत्वं अविनाभावबोधकम् । तत्कार्यं कारणं चात्मा स्वात्मानं साधयिष्यतः ॥ अनुमानं न प्रमाणमित्येवं चेत्प्रयुज्यते । एकाकिनी प्रतिज्ञा हि प्रतिज्ञातं न साधयेत् ॥ यदि च त्वाच्छिरस्कस्य प्रयोगः कस्यचित् तदा । स्वोक्तेरेव विरोधस्स्यात् माता वन्ध्या ममेतिवत् ॥ प्रमाणं च तदाभास सजातीयत्वहेतुना । ब्रुवन् स्वभावानुमानं स्वीकरोति भवानपि ॥ परकीयः संशयादिः ज्ञायते वचनाद्यदि । भवता स्वीकृतं तत्रानुमानं कार्यलिङ्गकम् ॥ तथैवानुपलब्ध्याऽपि कंचिदर्थं निषेधता । लिङ्गं ह्यनुपलब्ध्याख्यमगत्या स्वीकृतं भवेत् ॥