मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

412 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके सर्वमेतच्च वेदस्यापौरुषेयत्वसिद्धये । तत्पौरुषेयतायै च नदीनां सागरो गतिः ॥ (84) अर्थापत्तिः 1 प्रमाणषट्कविज्ञातो यत्रार्थो नान्यथा भवेत् । अदृष्टं कल्पयेदन्यं साऽर्थापत्तिरुदाहृता ॥ तत्र प्रत्यक्षतो ज्ञाताद्दाहाद्दहनशक्तता । तथैवानुमितात्सूर्ये यानात्तच्छक्तिशालिता ॥ तथैवोपमितार्थात्स्यादर्थान्तरकल्पना । इत्यायूह्यं बुधैस्तत्र निर्णयांशोऽवगम्यताम् ॥ साधारणप्रमाणानामसाधारणमानतः । विरोधादविरुद्धांशे धीरर्थापत्तिरुच्यते ॥ यथा जीवनमानस्य मन्दिराभावमानतः । विरोधात्करणीभूतात् बहिर्भावस्य कल्पना ॥ तस्माद्यो विद्यमानस्य गृहाभावोऽवगम्यते । स हेतुस्स बहिर्भावमगृहीत्वा न गृह्यते ॥ प्रमेयस्य प्रवेशोऽयं विशेषोऽस्त्यनुमानतः । विलक्षणप्रमाणत्वात् तस्य नास्त्यत्र दोषता ॥ 2 तार्किकध्वंसनोपायमेतादृशमजानता । गुरुणा कल्पितः कश्चिज्जीवनस्यात्र संशयः ॥