मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

अर्थापत्तिः 413 जीवनं किल विज्ञातं वेश्मवर्तितया पुरा । तस्माज्जीवनसंदेहः भवेद्वेश्मन्यदर्शनात् ॥ संदिग्धं जीवनं त्वेतत् बहिर्भावस्य बोधकम् । अर्थापत्तेः प्रभावोऽयं यत्सन्दिग्धोऽपि बोधयेत् ॥ एवं जीवनसंदेहे स्यात्संदिग्धविशेषणः । हेतुरित्यनुमानत्वनिरासः सुकरो मतः ॥ तत्संदेहव्युदासाय कल्पना या प्रवर्तते । संदेहापादकादर्थादर्थापत्तिरसौ मता ॥ दृष्टान्तदृष्टनियमस्मरणे त्वनुमा मता । प्रतिघातालोचने स्यादर्थापत्तिर्विलक्षणा ॥ विना कल्पनयाऽर्थेन दृष्टेनानुपपन्नताम् । नयता दृष्टमर्थं या साऽर्थापत्तिस्तु कल्पना ॥ 3 अर्थापत्तेस्तु नैवेह प्रमाणान्तरतेष्यते । व्यतिरेकव्याप्तिबुद्ध्या चरितार्था हि सा यतः ॥ सत्त्वभोजनयोर्व्याप्ये स्यातां जीवनपीनते । जीवित्वे च गृहासत्त्वं बहिसत्त्वं प्रसाधयेत् ॥ पीनत्वे च दिवाऽभुक्तिः रात्रिभोजनसाधनम् । इति नैयायिकाः प्राहुः इतरेऽपि तदध्वगाः ॥ अनियम्यस्य नायुक्तिः नानियन्तोपपादकः । न मानयोर्विरोधोऽस्ति प्रसिद्धे चाप्यसौ समः ॥