मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

व्यापकानुपलब्धिस्तु प्रायशस्सर्वसम्मता । व्यापकानुपलब्ध्या हि पक्षे व्याप्यं निवर्त्यते ॥ या व्यापकविरुद्धस्य चोपलब्धिरनन्तरा । पृथिवीत्वव्यापकस्य द्रव्यत्वस्य विरोधिनः ॥ गुणत्वस्योपलम्भेन पृथिवीत्वनिषेधधीः । तया संपद्यत इति साऽपि सर्वत्र सम्मता ॥ 5 अत्र प्रतिब्रुवन्त्येवं कुमारिलमुखा बुधाः । अक्षादेवोत्पद्यतेऽसावभावो मानमिष्यते ॥ त्रिरूपलिङ्गजन्यार्थदृक्प्रमाणमितीरयन् । कथं तुच्छस्वरूपस्य कारणापेक्षितां वदेत् ॥ अनुमा दुर्निरूपाऽत्र मानमित्यैक्यवादिना । तस्मादनुपलम्भोऽस्ति, प्रमाणं वाऽथवा न सः अक्षापेक्षा तु नाभावग्रहणायोपयुज्यते । किंतु दृश्यादर्शनाय भूतलाद्यवबुद्धये ॥ दृश्यादर्शनमक्षं च मिलित्वैवावबोधयेत् । अभावेन विशिष्टं तं भावं यद्भूतलादिकम् ॥ नच भिन्नेन्द्रियग्राह्यं किंचिदस्त्यनुरागकृत् । नहि लाक्षानुरक्तेऽपि स्फटिके धीस्त्वगादिभिः इत्यादिवचनं तु स्यात्संबन्धाग्रहगोचरम् । प्रकृते तूभयोश्चैव संसर्गोऽभावगोचरः ॥