मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

478 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके सामान्यतो निरुक्तीनां संग्रहोऽयं विबुध्यताम् । आनन्त्यानवकाशाभ्यां संक्षेपरुचयो बुधाः ॥ (97) दोषनिरुक्तिवादः. 1 प्राप्ते कर्मणि नानेको विधातुं शक्यते गुणः । अप्राप्ते तु विधीयन्ते बहवोऽप्येकयत्नतः ॥ श्रौतव्यापारनानात्वे शब्दानामतिगौरवम् । एकोक्त्यवसितानां तु नार्थाक्षेपो विरुध्यते ॥ वाक्यार्थविधिरन्याय्यः श्रुत्यर्थविधिसंभवे । पदान्तरार्थो वाक्यार्थः समानार्थोऽपरो मतः ॥ विधिर्लघ्वर्थविषयः शान्ताकांक्षो भवेद्यदि । भारो लाघवतर्काख्यमीमांसाया न युज्यते ॥ करोत्यपरपर्यायभावना त्वेककर्मिका । अतस्त्वनेकोद्देश्यत्वे वाक्यभेदः प्रवर्तते ॥ विधेयतोद्देश्यता चाप्येका कृतिनिरूपिता । अतो विधेयभेदेऽपि तद्भेदो दुर्निवारणः ॥ वाक्यभेदो वाक्यदोषः पददोषस्तु लक्षणा । पदवाक्यसमावेशे गुणे त्वन्याय्यकल्पना ॥ विधेयमात्रं वोद्देश्यमात्रं स्वरसवाहतः । समर्पयेदेकपदं स चैकप्रसरो मतः ॥