मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

488 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके पूर्वाभ्यासेन लोके स्युः हर्षशोकभयादयः । जातमात्रस्य ते दृष्टाः पूर्वाभ्यासनिबन्धनाः ॥ पद्मादिषु प्रबोधाद्याः विकारा भूतसंश्रयाः । शीतोष्णवर्षाकालादिनिमित्ता इति निश्चिताः ॥ अयस्कान्ताभिगमनमयसो यत्प्रदृश्यते । अन्यत्र वृत्त्यभावेन तत्स्वभावादिति स्थितम् ॥ प्रवृत्तिस्तार्किकैस्तस्माद्दोषादेवेति सूत्रितम् । तथैव लोकानुभवोऽप्यनुकूलोऽवकल्पते ॥ तत्र प्रवर्तकं ज्ञानं वैदिकं वाऽथ लौकिकम् । कीदृशं त्विति जिज्ञासा सामान्येन प्रवर्तते ॥ स्वतन्त्रा परतन्त्रेति प्रवृत्तिर्द्विविधा मता । आद्या भवतु रागेण विधिनैव त्वनन्तरा ॥ वैधविज्ञानवैमत्यात् विध्यर्थोऽपि विभिद्यते । ततो वाक्यार्थविमतिः सर्वे संगृह्यतेऽत्र तत् ॥ फलार्था हि क्रिया लोके पुरुषार्थं फलं मतम् । पुरुषश्च क्रियार्थस्स्यात् इत्येवं बद्धशृङ्खले ॥ चक्रेऽत्र कस्य प्राधान्यं कस्य वाक्यार्थतेतिच । प्रवर्तकं किमत्रस्यात् इति संशेरते बुधाः ॥ 3 लिङ्गादिशब्द एवेति जरन्मीमांसका विदुः । तद्व्यापारात्मिका शब्दभावनेति कुमारिलाः ॥