मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

वाक्यार्थवादः 48 तदर्थस्तु नियोगोऽस्तीत्याहुः टीकाकृतः पुनः । तदर्थः कार्य इत्याहुरन्ये प्राभाकरास्तु ते ॥ इष्टसाधनता याऽस्ति धात्वर्थे सेति मण्डनः । पुंसां नेष्टाऽभ्युपायत्वात्क्रियास्वन्यः प्रवर्तकः ॥ प्रवृत्तिहेतुं धर्मं चेत्येषा विधिविवेकवाक् । फलं स्वर्गादिरेवेति नैयायिकशिरोमणिः ॥ यमर्थमधिकृत्यात्र पुरुषः संप्रवर्तते । तत्प्रयोजनमित्थं हि सूत्रयामास गौतमः ॥ प्रवर्तिका क्रियैवेति प्रायश्शाब्दिकसम्मता । क्रियैव वाक्यार्थ इति मुनिरप्याह बादरिः ॥ इष्टस्य कृत्यधीनात्मलाभलक्षणकार्यता । प्रवर्तिकेति वेदान्तवादिनो न्यायवेदिनः ॥ आप्तस्य हितकामस्य नियोगं केचिदूचिरे । यतश्श्रुतिस्स्मृतिरपि नियोगस्सर्वशासितुः ॥ आप्ताभिप्रायमाचार्याः प्राहुश्चोदयनादयः । वेदस्य पौरुषेयत्वे मानं चापि विधिं विदुः ॥ अज्ञातज्ञापनं वाऽथवाऽप्रवृत्तप्रवर्तनम् । अथाप्राप्तक्रियाकर्तृसंबन्ध इति कल्पनाः ॥ उद्योगमपरे प्राहुरात्मनस्स्पन्दलक्षणम् । तत्तन्मतानुरोधेन विध्यर्थोऽत्र विभज्यते ॥ M.R. 62