मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

6 कार्यस्यैव प्रधानत्वाद्वाक्यार्थत्वं च युज्यते । वाक्यं तदेव हि प्राह नियोज्यविषयान्वितम् ॥ आत्मसिद्धयनुकूलस्य नियोज्यस्य प्रसिद्धये । कुर्वत्स्वर्गादिकमपि प्रधानं कार्यमेव नः ॥ अतः पुरुषकारश्च दैवं च फलसाधनम् । मुख्यं दैवमपूर्वं स्यात् सहकारि तु पौरुषम् ॥ एवं नित्याधिकारादौ जीवनाद्येऽवधारिते । आत्मीयकार्यावगमात्प्रवृत्तिरुपपद्यते ॥ फलं फलतया नान्वीयते किंत्वधिकारिणः । विशेषणतयैवेति प्राभाकरविनिश्चयः ॥ एवं कामाधिकारार्थपर्यालोचनयोत्थिता । व्युत्पत्तिस्सर्ववाक्यार्थप्रतिपत्तौ निबन्धनम् ॥ तस्माल्लोकानुसारेण व्युत्पत्तिः कार्यमात्रके । तस्य त्वपूर्वरूपत्वं वेदवाक्यविमर्शजम् ॥ 7 ननु लोकविरुद्धत्वं पक्षेऽस्मिन्नपि दृश्यते । सर्वदैव यतो लोके क्रियाकार्यं प्रतीयते ॥ यदि स्यातां विरोधस्स्यात् क्रियाकार्यत्वगोचरौ प्रतिपत्तिप्रयोगौ तौ कार्येऽपूर्वेऽपि लौकिके ॥ प्रमाणान्तरगम्यं हि लोकश्शब्दैर्विवक्षति । क्रियाकार्यत्व एवातः प्रयोगो लक्षणान्वितः ॥