मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

526 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके मोक्षस्य पुरुषार्थत्वे विक्रान्तं सर्वसूरिभिः । तत्सर्वमुत्तरत्रैव सम्यक्स्पष्टीभविष्यति ॥ एवं चतुर्विधसुखावस्थाप्राधान्यलिप्सया । चातुराश्रम्यसंस्थाऽपि प्रायेणात्रानुरुध्यते ॥ मोक्षाश्रमस्स्यात्संन्यासः धर्मो वैखानसाश्रमः । कामो गृहस्थाश्रमस्स्यात् अर्थार्थी ब्रह्मचार्यसौ । एतद्दृष्ट्यैव वर्णानां विभागोऽपि समञ्जसः । ब्राह्मणस्त्विह संन्यासी ऋषिः क्षत्रिय उच्यते ॥ गृहस्थोऽपि भवेद्वैश्यः शूद्रश्शुश्रूषुरुच्यते । तथा कालविभागोऽपि कृतं ब्राह्मण्यलक्षणम् ॥ क्षात्रं त्रेता समाख्याता द्वापरः वैश्यता मता । शूद्रः कलिरितिप्रोक्तः स्पष्टं रामायणोत्तरे ॥ अपराजितपृच्छाया वचश्चाप्यवधार्यताम् । ऋग्वेदादिविभागेन कृतादियुगभेदतः ॥ विप्रादिवर्णभेदेन चतुर्वक्त्रः चतुर्भुजः । हेमाद्रीये कालखण्डे परिशिष्टे ह्युदाहृतम् ॥ चतुर्णामपि चैतेषां परस्परसमागमः । विशिष्टेनानुकूल्येन प्रपञ्चस्थितये मतः ॥ 4 चातुराश्रम्यसिद्धान्ते त्वैकाश्रम्यं समाश्रिताः । जैमिनीयास्ततस्सोऽयं बाधपक्ष इतीर्यते ॥