मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

30 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके तथाचोक्तं पुराणेऽपि पराशरमहर्षिणा । मनःप्रीतिकरः स्वर्गः नरकस्तद्विपर्ययः ॥ वस्त्वेकमेव दुःखाय सुखायेर्ष्यागमाय च । कोपाय च ततस्तस्माद्वस्तु वस्त्वात्मकं कुतः ॥ तदेव प्रीतये भूत्वा पुनर्दुःखाय जायते । तदेव कोपाय ततः प्रसादाय च जायते ॥ तस्माद्दुःखात्मकं नास्ति न च किंचित्सुखात्मकम् । संस्कारात्मा वासनैव सुखदुःखव्यवस्थितिः ॥ हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते । तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तत्तस्मात्तस्य रोचते ॥ पशुहिंसादिसंबन्धे यज्ञे तुष्यन्ति हि द्विजाः । तेभ्य एव हि यज्ञेभ्यः शाक्याः क्रुध्यन्ति पीडिताः॥ अग्नेश्शीतेन तोयस्य तृषा भक्तस्य च क्षुधा । क्रियते सुखकर्तृत्वं तद्विलोमस्य चेतरैः ॥ क्षुत्तृष्णोपशमं तद्वत् शीताद्युपशमं सुखम् । मन्यते बालबुद्धित्वात् दुःखमेव हि तत्पुनः ॥ अत्यन्तस्तिमिताङ्गानां व्यायामेन सुखैषिणाम् । भ्रान्तिज्ञानावृताक्षाणां प्रहारोऽपि सुखायते ॥ तथा सौगतगाथाऽपि गीयते सार्वलौकिकी । परिव्राट्कामुकशुनामेकस्यां प्रमदातनौ ॥