मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)

46 मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिके 6 आश्रयाश्रयिभावेन व्यवहारो विवक्षया । यथेह कानने सन्ति तिलका इति लौकिकः ॥ तदभेदैकान्तवादः सांख्यानामिति निर्णयः । पातञ्जलाः पुनर्भेदाभेदवादावलम्बिनः ॥ भिन्नाभिन्नत्वमेकस्य कुतोऽत्र परिकल्पितम् । द्वयं सांख्यमतेनैव मुक्त्वा बुद्धस्य शासनम् ॥ इति वार्तिककारोक्त्या भेदाभेदविदोऽपिच । सांख्यास्सन्तीति विदुषामेवमभ्यूहितुं क्षमम् ॥ तस्माद्गुणः क्रिया जातिर्न द्रव्यादतिरिच्यते । 7 सारूप्यमेव सामान्यं तत्रापि परिनिश्चितम् ॥ प्रकृतेरविशेषेण विशेषो नात्र संमतः । अत्यन्तभेदाभावेन समवायोऽनपेक्षितः ॥ भावान्तरमभावस्स्यात्परिणामविशेषतः । तत्त्वान्तरं नैव कालः उत्पत्तिरुपाधिभिः ॥ न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः । न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥ 8 शरीरं द्विविधं लिङ्गं मातापितृजमित्यपि । सूक्ष्ममाकल्पनियतं स्थूलं तूत्पत्तिनाशवत् ॥ सूक्ष्मं महदहंकारेन्द्रियतन्मात्रसंचयः । .. सर्गादिजं तत्प्रत्यात्ममेकैकं भावरूपितम् ॥