मानमेयोदय (नारायण भट्ट - भाट्ट मीमांसा प्रमाण एवं प्रमेय शास्त्र सटीक)
Manameyodaya of Narayana Bhatta with Commentary
नारायण भट्ट एवं नारायण पण्डित द्वारा
विषयानुक्रमणिका xiii [स्तम्भ १] पुट्संख्या ३ कार्यकारणभावनिषेधः २४९ ४ संयोगादिनिषेधः .. २५० ५ तत्र प्रत्युक्तिः ... २५१ (५३) संबन्धवादः. १ समवायः ... २५२ २ संयोगः .... २५४ ३ तादात्म्यम् .. २५५ ४ वैशिष्ट्यम् ... २५५ ५ कार्यकारणभावः .... २५५ ६ वाच्यवाचकभावः .... २५५ ७ विषयिविषयभावः .... २५६ ८ तादात्म्याकारः .... २५६ ९ हेतुत्वाकारः ... २५६ १० तुल्याकारः .... २५६ ११ प्रतिबिम्बाकारः .... २५७ १२ संसर्गधर्माकारः .... २५७ १३ संसर्गाकारः .... २५७ १४ साधारणाकारः .... २५७ १५ अविवेकाकारः .... २५७ १६ व्यवहारानुगुण्यम् .... २५७ १७ प्राकट्यम् .... २५७ १८ संयोगरूपः .... २५८ १९ प्रकाशविकल्पः ... २५९ २० कर्तृकर्मविरोधः .... २५९ २१ अपृथक्सिद्धिः .... २६० २२ तद्रहस्यम् ... २६० (५४) अभाववादः. १ माध्यमिकमतम् .... २६२ २ कुमारिलमतम् .... २६२ [स्तम्भ २] पुट्संख्या ३ नैयायिकमतम् .... २६४ ४ सांख्यमतम् .... २६४ ५ भेदविकल्पः .... २६५ ६ वैभाषिकमतम् .... २६६ ७ तन्मताक्षेपः .... २६९ ८ प्राभाकरमताक्षेपः .... २७० ९ भावान्तराभाववादः .... २७१ (५५) प्रमाणपरीक्षा. १ वैतण्डिकमतम् . २७३ २ प्रमाणस्थापनम् . २७४ ३ प्रमाणाचिन्ताफलम् २७४ ४ लक्षणनिरूपणम् .... २७५ (५६) प्रमाणस्वरूपम्. १ शब्दव्युत्पत्तिः .... २७६ २ वभाषिकमतम् .... २७७ ३ सौत्रान्तिकमतम् .... २७७ ४ योगाचारमतम् . .... २७८ ५ आर्हंतमतम् .... २७८ ६ नैयायिकमतम् .... २७९ ७ शाबरमतम् .... २७९ ८ कुमारिलव्याख्या .. २८० ९ प्रभाकरव्याख्या .... २८१ १० सांख्यमतम् .... २८१ ११ तार्किकमतम् .... २८१ १२ औपनिषदमतम् .... २८२ (५७) प्रमाणविभागः. १ चार्वाकादिसिद्धान्ताः ... २८३ २ विभागसारांशः .... २८५
[वाम स्तम्भः]
३ अवान्तरविभागः .... २८५ ४ प्रामाण्यविकल्पः ... २८६ (५८) स्वतस्त्वादिविचारः १ सांख्यमतम् .... २८७ २ सौगतमतम् .... २८७ ३ कुमारिलमतम् .... २८८ ४ प्रभाकरमतम् .... २९० ५ नैयायिकमतम् .... २७० ६ औपनिषदविशेषः .... २९१ ७ स्वतःप्रामाण्यरहस्यम् ... २९२ (५९) प्रमाविचारः १ सौगतमतम् .... २९३ २ नैयायिकादिमतम् .... २९३ ३ मीमांसकमतम् ... २९४ ४ ज्ञानप्रकाशसंग्रहः .... २९४ (६०) भ्रमविचारः १ आत्मख्यातिः .... २९५ २ असत्ख्यातिः .... २९५ ३ निर्विषयख्यातिः .... २९६ ४ निराधिष्ठानख्यातिः .... २९६ ५ संसर्गजाकारख्याति .. २९७ ६ अर्पिताकारख्यातिः .... २९७ ७ अन्यथाख्यातिः .... २९८ ८ अख्यातिः .... २९८ ९ विपरीतख्यातिः .... ३०० १० सत्ख्यातिः ... ३०१ ११ पक्षान्तरम् .... ३०१
[दक्षिण स्तम्भः]
(६१) अनिर्वचनीय... १ अनिर्वचनीयख्यातिः २ प्रातिभासिकोत्पत्तिः ३ खण्डनखण्डनम् ४ असत्यात्सत्यप्रतिपत्तिः ५ संसृष्टप्रसङ्गः ६ अविद्याशक्तिः ७ ईश्वरशक्तिः (६२) संवृत्तिवाद... १ संवृत्तिसत्यता २ कुमारिलखण्डनम् ३ तस्यविवरणम् ४ सत्त्वासत्त्वविकल्पः (६३) प्रत्यभिज्ञावा... १ प्रत्यभिज्ञाविकल्पः २ प्रामाण्यसाधनम् ३ प्रामाण्यफलम् ४ संवादः (६४) स्वयंप्रकाशत्व... १ प्रतिभा २ ज्ञानापलाप ३ जडधीवादः ४ अजडधीवादः ५ व्यवहारनिर्वाहः ६ निर्विशेषात्मानुभवः ७ सविशेषात्मानुभवः
विषयानुक्रमणिका
[स्तम्भ १] पुटसंख्या (65) स्मृतिवादः 1 अप्रामाण्यरहस्यम् .... 315 2 अप्रामाण्यस्थापनम् .... 315 3 अप्रामाण्यसंप्रदायः .... 317 4 नैयायिकमीमांसकभेदः .... 317 (66) प्रतिभावादः 1 प्रातिभम् .... 318 2 प्रतिभा प्रमाणान्तरम् .... 318 3 न प्रमाणान्तरम् ... 318 (67) सर्वज्ञवादः 1 सर्वज्ञनिरासः .... 319 2 तत्र प्रत्युक्तिः .... 322 3 फलाफलविचारः .... 324 4 औपनिषदनिर्णयः ... 325 (68) विज्ञानवादः 1 योगाचारपदार्थः .. 326 2 सिद्धान्तयुक्तयः .... 327 3 आकारान्तरनिरासः .... 328 4 वासनानिर्णयः .... 329 5 ग्राह्यलक्षणयोगः ... 329 6 संवेदनहेतुः .... 330 (69) विज्ञानवादनिरासः 1 नैयायिकाशयः .... 330 2 मतिजाड्यम् .... 331 3 साधारण्यानुपपत्तिः ... 332 4 सहोपलम्भनियमः .... 333
[स्तम्भ २] 5 शब्दलिङ्गविचारः .... 6 विकल्पनानिरासः .... 7 विषयभेदः .... 8 निषेधसिद्धान्तविहतिः .... 9 परीक्षकमीमांसा .... (70) क्षणभङ्गनिरासः 1 प्रत्यभिज्ञापरिशोधः .... 2 सत्त्वानुमाननिरासः .... 3 कारणत्वानुपपत्तिः .... 4 विरुद्धसत्त्वहेतुः .... 5 प्रत्यभिज्ञोपपत्तिः .... 6 तत्त्यागानुपपत्तिः .... 7 ध्रुवभावित्वहेतुः ... 8 बुद्ध्याविवेचनम् .... (71) प्रत्यक्षवादः 1 प्रत्यक्षशब्दार्थः .... 2 विभागः .... 3 प्रमेयविचारः .... 4 नैयायिकसिद्धान्तः .... 5 मीमांसकादिसिद्धान्तः .... (72) विकल्पवादः 1 सौगताभिप्रायः .... 2 कुमारिलाभिप्रायः .... 3 प्रभाकराभिप्रायः .... 4 सारांशनिष्कर्षः .... 5 सन्निकर्षः .... 6 निर्विकल्पकविषयविवेचनम् ....
XVI विषयानुक्रमणिका [स्तम्भ १] पृष्ठसंख्या 7 प्रत्यक्षलक्षणम् .... 355 8 सांख्यपक्षाक्षेपः .... 356 9 विशुद्धाद्वैतपरिष्कारः .... 357 (73) प्रतिबिम्बवादः 1 बिम्ब एव प्रतिबिम्बः .... 358 2 प्रतिबिम्बोत्पत्तिः .... 358 (74) अनुमानाक्षेपः 1 नियमानुपपत्तिः .... 359 2 परिच्छेदानुपपत्तिः .... 360 3 आत्माश्रयादिदोषः .... 361 4 पक्षधर्मतानुपपत्तिः .... 361 5 प्रयोगानुपपत्तिः .... 362 6 प्रत्यक्षेणान्यथासिद्धिः .... 362 7 सुशिक्षितमतम् .... 363 (75) अनुमानसमर्थनम् 1 सामान्ययुक्तिः .... 363 2 सौगतसम्प्रदायः .... 364 3 रहस्यम् .... 366 4 तत्र प्रमाणम् .... 366 5 संप्लवः .... 367 6 तार्किकसंप्रदायः .... 368 7 तार्किकप्रक्रिया .... 370 8 सौगतदूषणम् .... 372 (76) उपाधिवादः 1 उदयनाचार्यमतम् .... 372 2 वादीन्द्रमतम् .... 372 [स्तम्भ २] पृष्ठसंख्या 3 तयोरभिप्रायः .... 373 4 दूषकत्वम् .... 373 5 तद्विभागः .... 373 6 अनुमानप्राणः .... 374 7 तर्कतत्त्वम् .... 374 8 साधनदूषणतत्त्वम् .... 375 (77) लिङ्गविचारः 1 एकलक्षणपक्षः .... 375 2 द्विलक्षणपक्षः .... 376 3 त्रिलक्षणपक्षः .... 376 4 पञ्चलक्षणपक्षः .... 376 5 षल्लक्षणपक्षः .... 376 6 दशलक्षणपक्षः .... 377 7 शाक्यलिङ्गविभागः .... 377 8 सांख्यविभागः .... 378 9 वैशेषिकविभागः .... 378 10 नैयायिकविभागः .... 378 11 औपवर्षविभागः .... 378 12 विशेषतस्सामान्यतश्च दृष्टम् .... 379 13 तत्रसामान्यनिर्णयः .... 380 14 नैयायिकव्याख्यानम् .... 381 15 वेदान्तिनिर्णयः .... 381 16 स्वार्थपरार्थविचारः .... 382 (78) व्याप्तिवादः 1 सौगतव्याप्तिः .... 383 2 नैयायिकव्याप्तिः .... 383 3 मीमांसकव्याप्तिः .... 384 4 इतरेषां व्याप्तिः .... 386
6 साधर्म्यवैधर्म्यविचारः .... 387 7 केवलव्यतिरेकी .... 388 8 केवलान्वयी .... 390 9 महाविद्या .... 391 (79) अनुमेयवादः 1 दिङ्नागमतम् .... 391 2 कुमारिलमतम् .... 392 3 प्रभाकरमतम् .... 393 4 नैयायिकमतम् .... 393 5 ईश्वरानुमानम् .... 393 (80) न्यायवादः 1 प्रशस्तपादः .... 394 2 वात्स्यायनः .... 394 3 जयन्तः .... 395 4 कुमारिलः .... 395 5 ज्ञानश्रीः .... 395 6 देवसूरिः .... 396 7 वेदान्तार्यः .... 396 8 निरालम्बनानुमानम् .... 396 (81) हेत्वाभासाः 1 प्रशस्तपादमंतम .... 399 2 नैयायिकमतम् .... 400 3 आर्हतमतम् .... 400 4 प्रत्यक्षाद्याभासः .... 400 5 साध्याद्याभासः .... 401 6 अप्रयोजकः .... 401 7 विरोधविचारः .... 401 8 बाधविचारः .... 401 9 मीमांसकमतम् .... 402 10 संशयविचारः .... 402 11 विरुद्धाव्यभिचारी .... 403 12 संदिग्धानैकान्तिकता .... 403 13 व्यधिकरणासिद्धः ,, 403 14 अनध्यवसितः .... 403 (82) कथा. 1 कथानिरूपणम् .... 404 2 कथानधिकारः .... 404 3 कथानियमः .... 405 4 कथाफलम् .... 405 5 पञ्चमुखकथा .. 406 6 छलादयः .... 406 7 कथाविज्ञानफलम् .... 407 8 वीतरागकथा .... 407 (83) उपमानवादः 1 वृद्धनैयायिकमतम् .... 408 2 नव्यनैयायिकमतम् .... 408 3 मीमांसकमतम् .... 410 4 शक्तिग्रहविचारः .... 411 (84) अर्थापत्तिवादः 1 कुमारिलमतम् .... 412 2 गुरुमतम् .... 413
xviii विषयानुकमणिका [स्तम्भ १] 3 न्यायमतम् .... 413 4 अर्थापत्तिविभागः .... 414 5 गुरुमतविशेषः .... 414 (85) अनुपलब्धिः 1 मीमांसकमतम् .... 415 2 तस्योपव्याख्यानम् .... 416 3 नैयायिकमतम् .... 417 4 सौगतमतम् .... 418 5 मीमांसकाशयः ... 319 6 नैयायिकाशयः .... 120 (86) शब्दाक्षेपवादः 1 चार्वाकाक्षेपः .... 420 2 सौगताक्षेपः .... 422 3 शाब्दिकसौगताक्षेपः .... 422 4 वैशेषिकाक्षेपः .... 423 (87) शब्दप्रामाण्यवादः 1 वैदिकसमाधानम् .... 423 2 पार्थक्यनिरूपणम् .. 424 3 नैयायिकाशयः .... 426 4 प्राभाकराशयः .... 427 5 वक्तृज्ञानानुमानम् .... 427 6 प्रकारान्तरम् .... 427 7 आलंकारिकाशयः .... 429 (88) शब्दपरिकरः 1 मीमांसक लक्षणम् .... 429 2 वैयाकरणलक्षणम् .... 429 3 नैयायिक लक्षणम् .... 430 [स्तम्भ २] 4 वृत्तिविभागः .... 431 5 अपर्यवसिता वृत्तिः .... 432 6 लक्षणाविभागः .... 432 7 अभिधानविचारः .... 432 (89) शब्दविभागवादः 1 शाब्दिकविभागः ... 433 2 आलंकारिकविभागः .... 433 3 नामादिविभागः .... 434 4 उपसर्गनिपातविचारः .... 435 5 नैयायिकविभागः .... 436 6 अपशब्दविचारः .... 437 7 निषेधसारांशः .... 438 8 भेदसंसर्गविचारः .... 438 9 सामानाधिकरण्यम् .... 439 10 सारांशः ... 441 (90) वेदवादः 1 वेदपदार्थः .... 441 2 तत्र निर्णयः .... 442 3 वेदप्रामाण्यशङ्का .... 443 4 तत्र समाधानम् .... 444 (91) वेदवैलक्षण्यवादः 1 आगमनित्यतापक्षः .... 445 2 बुद्धसूत्रनिरासः .... 446 3 हेतुदर्शनम् .... 447 4 अपौरुषेयता .... 448 5 तत्र प्रमाणम् .... 449 6 विधिः .... 450
[प्रथमस्तम्भः / Column 1]
७ स्मृतिः .... 451 ८ विरोधविचारः .... 451 ९ आगमप्रामाण्यम् . 452 १० विचारस्यावश्यकता .... 453 (92) शास्त्रवादः १ शास्त्रनिरुक्तिः .... 453 २ विभागः .... 453 ३ विद्यास्थानम् .... 454 ४ विद्याप्रमेयम् .... 454 ५ आन्वीक्षकी .... 455 ६ शास्त्रकर्त्तारः .... 456 ७ वार्त्तिकादिनिरुक्तिः .... 457 (93) मीमांसावादः १ मीमांसानिरुक्तिः .... 457 २ स्वाध्यायविध्यर्थः .... 458 ३ चोदनासूत्रार्थः .... 459 ४ तर्कपादवादोद्देशः .... 461 ५ युक्तिशास्त्रम् .... 463 (94) अध्यायार्थसंग्रहः १ उपदेशः .... 464 २ अतिदेशः .... 464 (95) वेदनिरुक्तिवादः १ प्राचीनविभागः .... 465 २ नवीनविभागः .... 466 ३ विषयविभागः .... 467 ४ अङ्गत्वम् .... 468
[द्वितीयस्तम्भः / Column 2]
५ कर्मविभागः .... 468 ६ भावना ... 470 ७ अङ्गत्वप्रमाणम् .... 471 ८ प्रकृतिः .... 472 ९ अधिकारः .... 472 १० प्रयोगः .... 473 ११ मन्त्रः .... 473 १२ नामधेयम् .... 473 १३ निषेधः .... 474 १४ अर्थवादः .... 474 १५ एकवाक्यत्वम् .... 475 (96) सामान्यानिरुक्तिवादः १ वेदत्वादिः .... 475 २ अङ्गत्वादिः ... 476 ३ यागत्वादिः .... 477 ४ क्रत्वर्थत्वादिः .... 477 (97) दोषनिरुक्तिवादः १ वाक्यभेदः .... 478 २ विकल्पः .... 479 ३ बाध्यबाधकभावः .... 480 (98) न्यायनिरुक्तिवादः १ संदंशादिः ... 481 २ दृष्टार्थत्वादिः ... 482 ३ सामान्यविशेषादिः .... 483 ४ अधिकरणम् .... 484 ५ नयः .... 486
विषयानुक्रमणिका [वामस्तम्भः] पुटसंख्या (९९) वाक्यार्थवादपीठिका. १ क्रिया .... ४८६ २ प्रवृत्तिः .... ४८७ ३ प्रवर्तकम् .... ४८८ (१००) वाक्यवादः १ वाक्यविकल्पः .... ४९० २ अखण्डपक्षः .... ४९० ३ सखण्डपक्षः .... ४९१ ४ प्रतिभावाक्यार्थः .... ४९१ ५ वाक्यार्थविकल्पः .... ४९२ ६ संसर्गविकल्पः .... ४९३ ७ क्रियावाक्यार्थः ... ४९४ (१०१) क्रियावाक्यार्थः १ भावना .... ४९५ २ व्यापारः .... ४९७ ३ प्रयत्नः .... ४९७ ४ धात्वर्थसामान्यम् .... ४९७ ५ सिद्धान्तरहस्यम् .... ४९८ ६ शाब्दबोधक्रमः .... ४९९ (१०२) नियोगवाक्यार्थः १ नियोगस्वरूपम् .... ४९९ २ तस्य कार्यत्वम् .... ५०० ३ तदनुबन्धः .... ५०० ४ नित्याधिकारः ... ५०१ ५ कामाधिकारः .... ५०१ ६ प्रतिषेधाधिकारः .... ५०१ ७ निमित्ताधिकारः .... ५०२ [दक्षिणस्तम्भः] पुटसंख्या (१०३) कार्यवाक्यार्थः. १ इष्टसाधनतातिरेकः .... ५०३ २ कार्यव्युत्पत्तिः .... ५०४ ३ नियोज्यसिद्धिः .... ५०४ ४ क्रियातिरेकः ... ५०५ ५ नियोगानतिरेकः .... ५०५ ६ प्रधानत्वम् .... ५०६ ७ सर्वलाक्षणिकपक्षः .... ५०६ ८ शाब्दबोधक्रमः .... ५०७ (१०४) निषेधवाक्यार्थः १ पर्युदासः .... ५०८ २ अभावः .... ५०९ ३ निषेधः .... ५०९ ४ निषेधतत्त्वम् .... ५१० (१०५) प्रयोजनवाक्यार्थः १ नैयायिकाशयः .... ५११ २ मीमांसकाशयः .... ५१२ ३ फलज्ञानं प्रवर्तकम् .... ५१२ ४ गुरुमतानुपपत्तिः .... ५१३ ५ प्रतिषेधोपपत्तिः .... ५१३ ६ न्यायसूत्रम् .... ५१४ ७ वाक्यार्थः .... ५१४ ८ प्रतिभाखण्डनम् .... ५१५ ९ प्रवृत्तिक्रमः .... ५१५ (१०६) आप्ताभिप्रायवाक्यार्थः १ देवताप्रीतिः .... ५१५ २ कार्यतत्त्वम् .... ५१६
[विषयानुक्रमणिका | xxi]
[वाम-स्तम्भः]
पुटसंख्या ३ तन्निरासः .... 518 ४ अन्विताभिधानम् .... 519 ५ अभिहितान्वयः .... 520 ६ विशेषांशः .... 521 (107) त्रिवर्गवादः १ पीठिका .... 523 २ पुरुषार्थविभागः .... 524 ३ तत्र निदानम् .... 525 ४ बाधादिपक्षाः .... 526 ५ कामरहस्यम् .... 527 (108) मोक्षवादोपोद्घातः १ सुखाभावः .... 528 २ दुःखाभावः .... 528 ३ उदासीनभावः .... 529 ४ अभ्यासः .... 529 ५ वैराग्यम् .... 531 ६ अभिमानः .... 532 ७ वैचित्र्यम् .... 532 (109) मोक्षविकल्पः १ अवैदिकसिद्धान्ताः .... 532 २ वैदिकसिद्धान्ताः .... 534 ३ जीवप्रध्वंसपक्षः .... 536 ४ विकल्पसारः .... 536 ५ मोक्षोदाहरणम् .... 537 ६ सामरस्यम् .... 538 (110) मुक्तात्मविकल्पः १ लौकायततः .... 539
[दक्षिण-स्तम्भः]
पुटसंख्या २ सौगतः .. 539 ३ सांख्यः .... 540 ४ पाशुपतः .... 540 ५ वैशेषिकः .... 540 ६ कौमारिलः .... 540 ७ विशुद्धाद्वैतम् .... 541 ८ विशिष्टाद्वैतम् .... 541 ९ विशुद्धाद्वैतम् .... 841 १० द्वैताद्वैतम् .... 542 ११ अनेकान्तम् .... 542 १२ सर्वसंग्रहः .... 542 १३ जीवोत्पत्तिवादः ... 542 (111) कर्मनिवृत्तिवादः १ कर्मस्वरूपविकल्पः .... 544 २ कर्मनिवृत्त्यनुपपत्तिः .... 544 ३ उपपत्तिप्रकाराः .... 545 ४ प्रशस्तपदीयः .... 545 ५ प्राभाकरीयः .... 546 ६ कौमारिलः .... 546 ७ पातञ्जलविशेषः .... 546 ८ वासुदेवीयः .... 547 ९ गौतमीयः .... 547 १० सेश्वरीयः .... 547 ११ बादरायणीयः .... 547 (112) कर्मज्ञानसंबन्धः १ कर्मसाध्यांशः .... 548 २ अङ्गाङ्गिभावविकल्पः .... 549 ३ विविदिषावेदनार्थत्वावि- कल्पः .... 550
४ ध्यानानियोगः .... 551 ५ निष्प्रपञ्चीकरणनियोगः 552 ६ विज्ञानाधिकारविचारः 552 ७ कामप्रध्वंसवादः .... 553 ८ कर्मविभागसारः ... 554 (113) मोक्षसाधनम् १ लौकायतम् .... 555 २ आर्हतम् .... 555 ३ पाशुपतम् .... 556 ४ गान्धर्वम् .... 557 ५ सौगतम् .... 558 ६ सांख्यम् .... 559 ७ सेश्वरम् .... 559 ८ तत्करणविकल्पः .... 559 ९ साधननिवृत्तिविकल्पः 560 १० जीवन्मुक्तिः .... 561 ११ अविद्यानिवृत्तिः .... 562 १२ मुक्तिविकल्पः .... 562 (114) भक्तिः १ ज्ञानम् .... 563 २ भक्तिः .... 564 ३ फलविकल्पः .... 565 ४ पाञ्चरात्रसम्प्रदायः .... 566 ५ सात्त्वतविचारः .... 566 ६ पाञ्चरात्रप्रामाण्यम् .... 567 ७ पाञ्चरात्रसारः .... 568 ८ शास्त्रैक्यम् .... 569 ९ ब्रह्मसूत्रम् .... 670 १० तत्रविशेषः .... 572 11 ईश्वरवाचिकल्पः I .... 574 12 व्योमातीतवादः II 575 (115) प्रपत्तिः 1 तत्र प्रमाणम् .... 576 2 लक्षणम् .... 577 3 विभागः .... 578 4 अङ्गानि .... 579 5 अनुष्ठानक्रमः .... 580 (116) नैयायिकसिद्धान्तः 1 दुःखमिश्रं सर्वम् .... 581 2 अनुष्ठानक्रमः .... 581 3 नित्यसुखनिरासः .... 582 4 अपवर्गसमुद्भवः .... 582 5 दुःखध्वंसः .... 584 (117) तन्त्रवार्तिकसिद्धान्तः 1 आत्मज्ञानं पुरुषार्थम् .... 584 2 तच्च त्रिविधम् .... 884 3 फलसंबन्धस्त्रिविधः .... 585 4 कर्मोपयोगः ... 585 5 समुच्चयः ... 585 6 श्लोकवार्तिकाभिप्रायः ... 586 7 विरोधपरिहारः .... 588 8 राणकपरिहाररहस्यम् 588 9 भाट्टसंप्रदायः .... 588 (118) अधिकारवादः 1 सर्वाधिकारः .... 590
विषयानुक्रमणिका xxiii पुटसंख्या पुटसंख्या २ अपशूद्राधिकारः .... 590 2 प्रमाणम् .... 605 ३ ब्राह्मणाधिकारः .... 590 3 तर्काप्रतिष्ठानम् .... 606 ४ द्विजाधिकारः .... 590 4 लाघवतर्कः .... 608 ५ शूद्राधिकारः .... 591 5 सम्प्रदायः .... 609 ६ संन्यासाश्रमः .... 591 ७ अत्याश्रमः .... 592 (122) युक्तिप्राबल्यम् ८ स्वतन्त्रसिद्धान्तः .... 593 1 युक्तेः प्रामाण्यम् .... 610 ९ सर्वमुक्त्यधिकारः .... 593 2 युक्तेः प्राधान्यम् .... 611 १० स्त्रीणामधिकारः .... 595 3 युक्तेरावश्यकता .... 612 ११ फलितांशः .... 595 4 शास्त्रमुपसर्जनम् .... 614 १२ अधिकारतत्त्वम् .... 595 5 वेदनिन्दाविचारः .... 615 (119) कर्मज्ञानतत्त्वम्. (123) विचारनिरूपणम्. १ ज्ञानं सूक्ष्मं कर्म .... 596 1 प्रयोजनम् .... 616 २ तत्र सर्वमतानुगुण्यम् .... 597 2 सांख्ययुक्तिः .... 617 ३ व्यवहारानुगुण्यम् .... 598 3 वैशेषिकयुक्तिः .... 618 ४ अङ्गाङ्गिभावानुगुण्यम् .... 599 4 मीमांसकयुक्तिः .... 618 5 औपनिषदयुक्तिः .... 619 (120) प्रत्यक्षप्राबल्यम्. 6 अज्ञानतत्त्वम् .... 620 १ केवलप्रत्यक्षप्राबल्यम् .... 600 7 वैताण्डिकखण्डनम् .... 621 २ केवलनिर्विकल्पकप्राब- ल्यम् .... 600 (124) बलाबलसारांशः ३ उपजीव्यप्राबल्यम् .... 601 1 लोको वेदश्च .... 623 ४ औपनिषदप्राबल्यम् .... 602 2 सामरस्योपायाः .... 624 ५ विरोधाभाववर्णना .... 603 ६ निर्विकल्पकविषयसम- (125) उपसंहारः र्थनम् .... 604 1 देशः .... 625 2 कालः .... 626 (121) शास्त्रप्राबल्यम्. 3 मङ्गलाशासनम् .... 628 १ निदानम् .... 605
आकारग्रन्थः
[वामस्तम्भः / Left Column]
अधिकरणसारावळिः अनुव्याख्यानम् अर्थसंग्रहः अवैदिकदर्शनम् आगमप्रामाण्यम् आत्मसिद्धिः आप. ध. — आपस्तम्बधर्मः आप. प — आपस्तम्बपरिभाषा आप्तमीमांसा उपस्कारवृत्तिः वैशेषिकसूत्रस्य ऋक्संहिता काव्य. सं. — काव्यप्रकाशसङ्केतः काव्यादर्शः काव्यालङ्कारसूत्रम् किरणावळिः खण्डन-खण्डखाद्यम् गौ. का. — गौडपादकारिका गौ. ध. — गौतमधर्मः जै. सू. — जैमिनिसूत्रम् जै. मा. — जैमिनीय न्यायमाला त. कौ. — तत्त्वकौमुदी तत्त्वचिन्तामणिः त. टी-तत्त्वटीका-श्रीभाष्यव्याख्या तत्त्वत्रयस्य व्याख्या लोकाचार्य- कृतस्य त. क. — तत्त्वमुक्ताकलापः तत्त्ववैशारदी तत्त्वसंख्यानम्
[दक्षिणस्तम्भः / Right Column]
तत्त्वार्थराजवार्तिकम् तन्त्र. तन्त्रवार्तिकम् तात्पर्यचन्द्रिका गीताभाष्यव्याख्या तात्पर्यदीपिका — वे. सं. व्या. तैत्तिरीयसंहिता दृग्दृश्यविवेकः ध्वन्यालोकः न्या. क. — न्यायकर्णिका न्यायकन्दळी न्या. कु. — न्यायकुसुमाञ्जलिः न्या. प. — न्यायपरिशुद्धिः न्या. वि. — न्यायबिन्दुः न्या. भा. — न्यायभाष्यम् न्या. म. — न्यायमञ्जरी न्या. मा. — न्यायरत्नमाला न्या. र. — न्यायरत्नाकरः न्या. ता-न्यायवार्तिकतात्पर्यटीका न्या. सि. — न्यायसिद्धाञ्जनम् न्यायसुधा — राणकम् न्या. सू. — न्यायसूत्रम् न्या. सू. वृ. — न्यायसूत्रवृत्तिः पञ्चपादिकाविवरणम् प. म-परमतभङ्गः वेदान्ताचार्यकृत पाणिनिसूत्रम् पातञ्जलयोगसूत्रम् पाञ्चतन्त्रम् पा. भा. — पातञ्जलयोगभाष्यम् प्र. क. — प्रकरणपञ्चिका
XXV d
१. मान-भाग (प्रमाण परिच्छेद): प्रत्यक्ष, अनुमान एवं उपमान प्रमाण
XXVI आकरग्रन्थः (स्तम्भ १) प्र. चं.—प्रबोधचन्द्रोदयः प्र. त—प्रमाणनयतत्त्वालोकालङ्कारः प्रमाणपद्धतिः प्रमेयकमलमार्ताण्डः प्रश्नोपनिषत् बालप्रकाशः बृ. उ.—बृहदारण्यकोपनिषत् ब्र. सू.—ब्रह्मसूत्रम् भ. गी.—भगवद्गीता भा. दी.—भाट्टदीपिका भाट्टरहस्यम् भामती भारतम् भा. भा.—भास्करभाष्यम् मनुस्मृतिः म. भा.—महाभाष्यम् महाविद्या मा. वृ.—माध्यमिकवृत्तिः मानमेयरहस्यश्लोकवार्तिकम् मानमेयोदयः मीमांसाकौस्तुभः याज्ञवल्क्यस्मृतिः रघुवंशः रहस्य—त्रयसारः राज—मार्ताण्डः रामायणम् वररुचिवार्तिकम् वा. प.—वाक्यपदीयम् वादावलिः अनन्तार्यकृता (स्तम्भ २) वि. वि.—विधिविवेकः विष्णुपुराणम् वेदान्तपरिभाषा वे. सं.—वेदार्थसंग्रहः वैयाकरण—भूषणसारः वै. सू.—वैशेषिकसूत्रम् वै. भा.—वैशेषिकभाष्यम् व्युत्पत्तिवादः शक्तिवादः शब्द—शक्तिप्रकाशिका शतदू—शतदूषणी शा. भा.—शाबरभाष्यम् शास्त्र—दीपिका श्रीभा—श्रीभाष्यम् श्रुत—प्रकाशिका श्लोक—वार्तिकम् श्वेताश्वतरोपनिषत् सम्बन्ध—वार्तिकम् संवित्सिद्धिः सच्चरित्ररक्षा—वेदान्ताचार्य स. सं.—सर्वदर्शनसंग्रहः स. सि.—सर्वार्थसिद्धिः सांख्य—कारिका सि. मु.—सिद्धान्तमुक्तावलि सिद्धान्तलेशसंग्रहः सेश्वर—मीमांसा स्पन्दप्रदीपिका स्मृतिचन्द्रिका हेमाद्रिपरिशिष्टम्
आकरग्रन्थसंकेतः पुट. पङ्कि. सङ्केताः | पुट. पङ्क्तौ. सङ्केताः 3 5 जै. न्या. 1-1-2 | 18 3 बृ. उ 6-5 3 7 न्या. मा. 427 | 18 7 वा. प 1-8 4 7 न्या. बि. 2 | 19 10 स. सं 9 द. 4 8 न्या. ता. 2 | 19 12 भा. भा 121 4 13 प्र. त. 6 | 19 18 प्र. त 145 5 19 वररुचि 1-1-1 | 20 1 स. सं 2 द. 6 3 जै. सू. 1-1-5 | 20 15 अ. द. विज्ञानवादः 6 6 वा. प. 1-23 | 21 1 स. सं 2 द. 6 9 श्लोक 4 | 21 5 न्या. र 218 7 3 ,, 831 | 21 19 भा. भा 121 8 5 त. टी. मङ्गलवादः | 22 11 भामती 2-2-17 9 1 गौ. का 4-100 | 25 15 श्रुत 2-2-18 9 12 मनु 4-146 | 27 13 न्या. र 321 9 13 न्या. सू 1-1-26 | 27 15 ,, 274 10 3 ,, 4-1-41 | 27 17 स. सि 4-18 10 16 प्र. चं 6-12 | 28 1 स. सं 2 द, 11 12 न्या. सू 1-1-1 | 28 11 मा. ट 184 11 19 वा. प 1-1 | 29 9 ,, 190 12 20 वै. सू 8-2-3 | 30 9 स. सं 2 13 7 वा. प 2-441 | 31 18 भा. भा 123 13 9 अ. द. शून्यवादः | 31 20 पा. भा 4-20 13 15 वा. प 1-34 | 32 9 स. सि 1-10 14 1 श्लोक 633 | 32 12 न्या. र 576 14 13 मा. वृ 4 | 32 13 सं. सि 1-8 14 17 गौ. का 3, 17 | 32 19 भा. भा 116 15 3 प. म 6 म. | 33 3 स. सि 1-31 17 17 सा. का 17 | 34 9 न्या. सि 1 परि. xxvii
xxviii आकरग्रन्थसंकेतः पुट. पङ्कि. सङ्केताः. | पुट. पङ्कि. सङ्केताः. 34 12 श्लोक 735 | 65 8 बृ. उ. शं 5-8-12 35 11 न्या. म 94 | 66 5 भा. भा 134 36 8 न्या. भा 1-1-1 | 66 15 ,, 16 36 13 सि. मु 2 श्लो. | 67 13 ,, 96 37 17 न्या. म 560 | 67 15 ,, 99 38 3 न्या. कु 5 स्त. | 68 3 अर्थसंग्रहः 38 5 न्या. क 167 | 69 7 न्या. क 287 39 13 स. सं 9 द. | 70 5 पञ्चपादिकाविवरण 39 15 वै. भा. मङ्गलम् | 71 9 स. सि 1-6 40 10 न्या. म 433 | 73 2 वे. सं 135 41 14 न्या. कु 1 स्त. | 73 9 तत्त्वसंख्यानम् 42 8 न्या. प 16 | 74 14 अनुव्याख्यानम् 44 10 भा. भा 116 | 75 7 स. सं 5 द. 45 3 ,, 87 | 76 3 स. सं 3 द. 45 10 पा. भा 4-34 | 77 12 प्र. त 5-3 46 3 त. कौ 9 का. | 78 13 प्र. त 4-15 46 5 श्लोक 302 | 78 17 आप्तमीमांसा 46 14 त. कौ 33 का. | 79 7 प्रमेयकमल 48 12 ,, 27 का. | 79 17 त. क 5-133 49 11 पा. भा 2-13 | 81 1 न्या. कु 1 स्त. 50 17 ,, 1-24 | 81 6 प्र. त 4-10 52 11 राजमा. 4-29 | 81 17 वे. सं 11 53 1 पा. भा 1-48 | 82 10 श्लोक 190 54 18 स. सि 4-30 | 85 3 शब्द 19-97 57 5 राजमा. 4-23 | 85 11 शक्तिवादः 59 9 पा. भा 4-13 | 86 7 श्लोक 202 61 9 पा. भा 4-31 | 87 3 प्रक 5 प्र. 63 13 मानमेयोदय | 87 17 श्लोक 438 64 13 श्लोक 177 | 89 7 न्या. कु 3 स्त. 65 3 श्लोक 297 | 89 11 श्लोक 563
आकारग्रन्थसंकेतः पुट. पङ्कि. संकेताः | पुट. पङ्कि. संकेताः 90 14 न्या. र 740 | 115 9 न्या. र 181 90 18 स. सि 1-60 | 115 11 ,, 183 91 17 वा. प 1-111 | 115 13 न्या. ता 97 92 1 वि. वि 75 | 116 10 न्या. र 146 92 5 न्या. म 136 | 116 20 श्लोक. 188 96 15 स. सि 1-66 | 117 9 न्या. म 73 97 17 वे. सं 68 | 117 19 किर 75 98 13 प. म 3 भ. | 118 18 श्लोक 763 99 19 पा. भा 3-51 | 120 1 ,, 508 100 15 भा. भा 196 | 120 12 भा. भा 72 101 13 वै. सू 2-1-27 | 121 1 प्र. त 48 102 3 वा. प 1-117 | 122 12 प. म 6 भ. 102 7 स. सि 1-42 | 124 3 न्या. र 150 105 1 स. सि 1-8 | 126 3 ,, 664 105 13 न्या. म 503 | 129 13 न्या. सू 3-1-1 105 19 स. सि 1-18 | 130 5 ,, 1-1-30 107 1 मनु 8 132 | 130 13 न्या. म 429 107 1 याज्ञ 1-361 | 132 7 शा. भा. आत्मच 107 5 स. सि 1-19 | 145 15 तन्त्र 376 108 19 श्लोक 650 | 147 17 ,, 381 109 7 स. सि 2-27 | 148 5 ,, 372 109 15 न्या. सू 1-1-11 | 149 3 ,, 375 109 17 श्री भा 2-1-9 | 149 10 प्र. क 8 प्र. 110 9 प. म 17 भ | 152 1 ब्र. सू. शं 3-3-5 110 17 तन्त्र 3-1-7 | 154 11 स. सि 2-1 112 13 सा. का 39 | 156 3 प्र. त 145 113 13 वेदान्तपरिभाषा | 158 11 स. सि. 1-8 114 1 स. सि 1-11 | 159 15 न्याम. 94 114 7 न्या. कु 1 स्त. | 159 1 न्या. ता 89 115 7 प. म 3 भ. | 160 1 न्या. र 590
xxx आकरग्रन्थसंकेतः पुट. पङ्कि. सङ्केतः | पुट. पङ्कि. सङ्केतः 160 9 त. टी 32 | 184 12 न्या. कु 1 स्त. 161 6 त. कौ 9 का | 185 1 स. सि 2-1 161 11 स. सि 1-8 | 185 15 वे. सं 73 162 11 न्या. ता 107 | 186 8 साहित्यरत्नाकरः 164 17 न्या. सि 1 परि | 187 1 मानमेय 495 165 13 श्लोक. 178 | 187 9 श्री भा. श्रुतिघट्टः 166 11 ,, 297 | 187 18 वे. सं 248 166 17 ,, 588 | 188 4 न्या. म 74 167 7 ,, 632 | 188 7 न्या र 319 168 2 तत्त्ववै. 3-13 | 189 3 श्लोक 318 169 5 श्लोक. 169 | 190 7 प्र. त 35 169 9 तत्त्वार्थराज | 190 15 श्रीभा महासिद्धान्त 170 1 पा. भा 3-43 | 191 15 स. सि 1-8 170 5 ,, 3-43 | 191 16 वा. प 1-112 170 13 श्लोक. 202 | 192 3 न्या. सू. वृ 2-2-1 172 11 मुण्डकभा. रं 1 मु | 192 11 वा. प 1-117 172 16 मानमेयोदयः | 192 15 ,, 1-1 173 19 स. सि 5-33 | 192 17 प. म 14 भ. 174 1 श्लोक. 835 | 192 20 प. म 14 भ. 174 6 काव्यादर्शः | 193 11 न्या. म 216 175 1 स. सि 5-27 | 194 7 शा. भा 1-1-5 176 3 न्यायकन्दळी | 195 9 श्लोक 802 176 8 उपस्कारवृत्तिः | 195 11 ,, 806 176 9 स. सि 5-41 | 196 1 ,, 811 177 7 ,, 5-45 | 196 11 ,, 526 178 11 ,, 5-51 | 196 19 न्या. म 220 179 3 श्रीभा. महासिद्धान्तः | 197 5 श्लोक 763 179 7 स. सि 5-52 | 198 6 ,, 511 180 15 ,, 5-56 | 199 8 वा. प 1-94 181 3 ,, 5-58 | 199 17 श्लोक 786
आकरग्रन्थसंकेतः पुट. पङ्क्ति. सङ्केताः | पुट. पङ्क्ति. सङ्केताः 200 7 सि. मु 161 का. | 219 2 श्री भा 2-2-3 200 12 न्या. कु 1 स्त. | 219 7 भ. गी 9-10 200 17 श्लोक 107 | 220 3 श्री भा 2-2-3 201 19 ,, 49 | 220 17 श्लोक 683 202 11 न्या. म 471 | 221 3 ,, 684 203 5 न्या. कु 1 स्त. | 221 10 गौ. ध 11-31 203 17 स. सि 2-48 | 221 15 न्या. सू 2-1-57 204 3 श्लोक 120 | 222 13 श्लोक 657 204 15 ,, 118 | 223 9 ,, 655 204 17 मनु. 5-55 | 223 19 तन्त्र 81 205 1 बृ. उ 3-4-14 | 224 1 वेदान्तपरिभाषा 205 13 आप. ध 1-20-7 | 224 9 याज्ञ. 1-384 207 3 तन्त्र 380 | 225 1 भ. गी 18-14 207 9 रामा 4-18 | 226 9 पाणिनि. 1-4-45 207 14 न्या. र 4 | 226 9 श्लोक 865 207 16 गौ. ध 21-4 | 226 13 ब्र. सू 2-3-40 208 3 याज्ञ 3-219 | 227 6 ,, 2-3-41 208 15 न्या. मा 103 | 229 18 तात्पर्य 18-14 208 19 आप. ध 1-20-3 | 230 20 ,, 3-30 209 5 श्लोक 653 | 230 6 स. सि 5-107 209 19 व्युत्पत्तिवादे लिङर्थः | 230 20 न्या. र 371 210 15 श्लोक 117 | 231 3 पा. भा 4-21 211 6 श्री भा 3-1-25 | 231 13 वै. सू 1-1-11 212 3 त. टी 145 | 231 15 वै. सू. वृ 5-1-1 212 17 भार. नारायणीयम् | 232 4 जै. सू 3-1-10 215 11 विष्णु 4-6-94 | 232 9 श्लोक 927 216 15 भार 3-30-28 | 232 17 व्या. सि 5 परि. 216 18 स. सं 6 दृ. | 233 9 न्या. म. 220 217 10 तात्पर्य 3-8 | 233 15 ,, 225 218 4 श्रु. त प्र 2-3-41 | 233 19 श्लोक 689
xxxii आकारग्रन्थसंकेताः पुट्. पङ्कि. सङ्केताः. पुट्. पङ्कि. सङ्केताः. 235 17 न्या. म 278 247 17 रहस्यत्रय—प्रभाव 236 3 प्रक. 3 प्र. व्यवस्थ 237 1 त. टी 74 248 4 सच्चरित्ररक्षा 31 237 5 न्या. म 298 248 5 मनु 10-5 237 13 न्या. र 578 248 7 प्रमेयकमल. 238 19 प्र. क 3 प्र. 252 1 न्या. र 819 239 5 श्लोक 557 252 3 न्या. म 312 240 13 ,, 622 252 9 श्लोक 622 241 1 वैया. भूषणं 252 14 शतदू 10 भ. 241 11 सिद्धान्तकौ. स्त्री. 252 15 त. कौ 9 का. 241 15 त. टी 75 254 4 न्या. भा 2-1-34 242 13 ,, 78 254 19 न्या. म. 359 242 16 प्र. त 74 256 5 श्लोक 272 243 8 सेश्वर 1-2-2 257 3 स. सि. 4-28 243 9 मनु 9-20 257 14 श्रीभा. अहमर्थात्मस 243 11 जै. सू 1-2-2 257 16 न्या. र 319 [मर्थ 244 3 पाणिनि 2-2-6 258 17 न्या. सि. बुद्धिपरि. 244 8 मनु 10-5 259 4 श्लोक 288 244 9 भारत 14-39 259 19 ,, 866 244 12 श्रुतप्र 1-3-7 260 2 स. सि 1-26 244 15 शतपथ 3-1-1-40 260 9 श्रीभा 2-3-45 244 17 पाद्म-चर्या 1-8 260 11 स, सि 4-84 245 1 तत्त्वत्रयव्या 173 260 19 वे. सं 110 245 5 तन्त्र 1-2-3 264 4 न्या. म 63 245 15 श्लोक 620 265 9 न्या. सि 6 परि. 246 7 मी. कौस्तुभः 1-2-2 265 17 भा. भ 99 246 13 सेश्वरमी 1-2-2 266 4 श्रीभा. भेददूषणम् 247 2 प. म 6 भ. 266 6 वेदान्तपरिभाषा. 247 3 याज्ञ 1-96 266 14 न्या. कु 1 स्त. 247 11 भ. गी 18-42 266 19 न्या. म 49
आकारग्रन्थसंकेतः | xx.. पुट. पङ्कि. सङ्केताः | पुट. पङ्कि. सङ्केताः 271 11 श्लोक 475 | 297 17 न्या. म 15 273 5 स. सि 4-18 | 298 5 स. सि 4-25 274 3 श्लोक 249 | 298 9 न्या. म 87 275 15 शा. भा 2-1-7 | 299 4 प्र. क 4 प्र 276 15 न्या.प.अनुमानाध्यायः | 300 12 श्लोक 242 277 7 न्यायबिन्दुटीका | 301 6 प्रमाणपद्धतिः 278 3 श्लोक 157 | 301 12 श्रीभा. ख्यातिवादः 278 8 प्र. त 1-3 | 302 14 स. सि 4-11 278 11 ,, 90 | 302 17 खण्डनखण्डखाद्यम् 279 1 न्या. कु 4 स्त. | 303 1 वेदान्तपरिभाषा 279 7 न्या. र 157 | 303 15 स. सि 4-16 280 5 श्लोक 318 | 304 15 श्लोक 255 280 17 ,, 833 | 305 7 काव्यप्रकाश सं 67 281 1 प्रक. 5 प्र. | 306 7 स. सि 3-50 281 17 न्या. सू 1-1-15 | 306 9 ,, 4-18 282 9 आत्मसिद्धिः 21 | 306 20 श्री भा. ख्यातिवाद 283 5 न्यायपरिशुद्धिः 21 | 307 7 श्लोक 218 284 17 न्या. म 432 | 310 2 वा. प 2-441 284 19 प्रमाणपद्धतिः | 310 5 न्या. म 448 285 4 न्यायपरिशुद्धेः | 311 11 वा. प. 2-347 287 1 श्लोक 54 | 312 3 शा. भा 1-1-5 290 2 त. कौ 64 का | 312 15 पात. 4-19 290 11 प्र. क 4 प्र. | 313 9 स. सि 4-2 291 5 न्या कु 2 स्त. | 317 9 त. कौ 5 का 294 14 भा. भा 123 | 317 17 न्या. म 23 294 20 न्या. म 17 | 317 19 न्या. म 33 295 3 अधिकरण 2-2-30 | 318 3 पात. 4-1 295 15 श्लोक 327 | 319 11 श्लोक. 88 296 7 स. सि 4-30 | 319 12 तञ्च. 178 297 3 श्लोक 279 | 319 15 श्लोक. 75 M. R. | c