मनुस्मृति (कुल्लूकभट्ट टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

भूमिका । २१ चतुर्विधोऽपि भेदोयं मिथ्याज्ञाननिबन्धनः । अहमन्योऽपरश्चायममी चात्र तथापरे ॥ अज्ञानमेतद् द्वैताख्यमद्वैतं श्रूयतां परम् । मम त्वहमिति प्रज्ञाविमुक्तमविकल्पवत् ॥ अविकार्यमनाख्येयमद्वैतमनुभूयते । मनोवृत्तिमयं द्वैतमद्वैतं परमार्थतः ॥ मनसो वृत्तयस्तस्माद्धर्माधर्मनिमित्तजाः । निरोद्धव्यास्तन्निरोधे द्वैतं नैवोपपद्यते ॥ मनोदृष्टमिदं सर्वं यत्किंचित्सचराचरम् । मनसो शमनीभावेऽद्वैतभावं तदामुयात् ॥ कर्मणां भावना येयं सा ब्रह्मपरिपन्थिनी । कर्मभावनया तुल्यं विज्ञानमुपजायते ॥ तद्वा भवति विज्ञप्तिर्यादृशी खलु भावना । क्षये तस्याः परब्रह्म स्वयमेव प्रकाशते ॥ परात्मनो मनुष्येन्द्र विभागो ज्ञानकल्पितः । क्षये तस्यात्मपरयोरविभागोऽत एव हि ॥ आत्मा क्षेत्रज्ञसंज्ञो हि संयुक्तः प्राकृतैर्गुणैः । तैरेव विगतः शुद्धः परमात्मा निगद्यते ॥ इत्यादि अन्यान्य पुराण वचन हैं । पुराण । भगवान् वेदव्यास के निर्मित अठारह पुराण हैं उनके नाम—१ ब्राह्म, २ पाद्म, ३ वैष्णव, ४ शैव ५ भागवत, ६ भविष्य, ७ नारदीय, ८ मार्कण्डेय- । तहाँ है १० ब्रह्मवैवर्त, ११ लैङ्ग, १२ वाराह नराक्यः। वचनानुसार १५ कौर्म, १६ मात्स्य, १७ गारु- क्षादयस्ततः मनु, २ अङ्गिरा,