मयमतम् (मय मुनि प्रणीत वास्तुशास्त्र - डॉ. शैलजा पाण्डेय सविस्तार हिन्दी व्याख्या)
Mayamatam of Maya Muni with Hindi Commentary by Shailaja Pandey
मय मुनि (टीकाकार: डॉ. शैलजा पाण्डेय) द्वारा
पृष्ठ 60, कुल 395 में से
संदर्भ में पढ़ेंअथ सप्तमोऽध्यायः ( पदविन्यासः ) वक्ष्येऽहं पदविन्यासं सर्ववस्तुसनातनम् । वास्तुपद-विन्यास—मैं ( मय ऋषि ) सभी वास्तुमण्डलों के पद-विन्यास का वर्णन करता हूँ। ✺ द्वात्रिंशत् पदानि ✺ सकलं पेचकं पीठं महापीठमतः परम् ॥१॥ उपपीठमुग्रपीठं स्थण्डिलं नाम चण्डितम् । मण्डूकपदकं चैव पदं परमशायिकम् ॥२॥ तथासनं च स्थानीयं देशीयोभयचण्डितम् । भद्रं महासनं पद्मगर्भं च त्रियुतं पदम् ॥३॥ व्रतभोगपदं चैव कर्णाष्टकपदं तथा । गणितं पादमित्युक्तं पदं सूर्यविशालकम् ॥४॥ सुसंहितपदं चैव सुप्रतीकान्तमेव च । विशालं विप्रगर्भं च विश्वेशं च ततः परम् ॥५॥ तथा विपुलभोगं च पदं विप्रतिकान्तकम् । विशालाक्षपदं चैव विप्रभक्तिकसंज्ञकम् ॥६॥ पदं विश्वेशसारं च तथैवेश्चरकान्तकम् । इन्द्रकान्तपदं चैव द्वात्रिंशत् कथितानि वै ॥७॥ बत्तीस प्रकार के पदविन्यास होते हैं। उनके नाम हैं—सकल, पेचक, पीठ, महापीठ, उपपीठ, उग्रपीठ, स्थण्डिलचण्डित, मण्डूक, परमशायिक, आसन, स्थानीय, देशीय, उभयचण्डित, भद्रमहासन, पद्मगर्भ, त्रियुत, व्रतभोग, कर्णाष्टक, गणित, सूर्यविशालक, सुसंहित, सुप्रतीकान्त, विशाल, विप्रगर्भ, विश्वेश, विपुलभोग, विप्रति- कान्त, विशालाक्ष, विप्रभक्तिक, विश्वेशसार, ईश्वरकान्त एवं इन्द्रकान्त॥१-७॥ सकलं पदमेकं स्यात् पेचकं तु चतुष्पदम् । पीठं नवपदं चैव महापीठं द्विरष्टकम् ॥८॥